TRENDS

Politiek



Vergrijzing
Europa
Globalisering/buitenland
Milieu
Multicultuur
Politiek
Vergrijzing (zie ook: arbeid / pensioenen)
Geboortegolf geeft nu eenmaal grijze golf
2008/08/26 in NRC p.6 door Gijs Beets

(...) Appels met peren vergelijken maar vooral een woordenspel, zo omschrijf ik de reactie van de econoom prof.dr. B.M.S. van Praag (Opiniepagina, 11 augustus) waarin hij kritiek op mij levert omdat ik gezegd heb dat de vergrijzing in 2033 al bijna voorbij is (NRC Handelsblad, 2 augustus). Volgens Van Praag is dit echt niet waar te maken. Maar onder vergrijzing verstaan demografen iets anders dan een leeftijdsamenstelling van de bevolking waarin ouderen domineren. Demografen spreken van vergrijzing als het percentage ouderen onder de bevolking stijgt. (...) Het percentage 65-plussers bereikt in 2038 een top van 25 procent, daalt daarna naar circa 22 maar zal later in de eeuw door proces A langzaam oplopen naar 24 procent. (...) Gijs Beets is demograaf bij het NIDI.
Geen dip maar blijvend vergrijsde bevolking
2008/08/11 in NRC p.7 door Prof.dr. B.M.S. van Praag

(...) En daar zit hem de kneep in het artikel. Ik citeer Gijs Beets: "(...) in 20033 is de vergrijzing al bijna voorbij." Dit is echt niet waar te maken. (...), maar bij een blijvende lage fertiliteit is er een nieuwe stationaire, vergrijsde leeftijdsverdeling. (...) Prof.dr. B.M.S. van Praag is Universiteitshoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam
'Samen oud worden, dus goedkoper' (en we leven langer ongezond)
2008/07/21 in VK p.2 door Yvonne Doorduyn

Polder is onderzoeksleider Volksgezondheid Toekomstverkenningen bij het RIVM en aan de Universiteit van Tilburg hoogleraar gezondheidseconomie. Hij en zijn team hebben nog eens goed gekeken naar de demografie: de babyboomers die straks massaal met pensioen gaan en de stijgende levensverwachting. En wat blijkt? Mannen worden ouder, omdat ze minder zijn gaan roken. Vrouwen daarentegen roken juist meer. En dat heeft een voordeel. Want het zijn nu vooral alleenstaande vrouwen die de verpleeg- en verzorgingshuizen bevolken. Als de mannen langer leven, blijven echtparen langer bij elkaar en kunnen ze langer thuis blijven wonen, redeneert Polder. 'Wat de één niet meer kan, kan de ander wel. (...) Ziektekosten concentreren zich in de laatste levensfase. Een hogere levensverwachting betekent niet zo zeer hogere kosten, maar uitstel van de kosten. Tot 2020 stijgt het beroep op ziekenhuiszorg daardoor niet met 1,2 procent per jaar, zoals eerder geschat, maar met 1 procent. De uitgaven aan thuiszorg, verpleeg- en verzorgingshuizen stijgen jaarlijks met 1 in plaats van 2 procent.' Is de zeventiger van straks even fit als de zestiger van nu? 'Nee, dat niet. De levensverwachting stijgt met ongezonde jaren. We leven gemiddeld zestig jaar in gezondheid, en dat blijft zo. Maar de kosten voor die extra jaren zijn niet hoog. Het gaat dan om gehoorapparaten of een looprek. De echte ziektelast, waarbij de kosten kunnen oplopen tot veertig- of vijftigduizend euro per jaar, zit samengeperst in de laatste levensfase. En die schuift slechts op.' (...) De vergrijzing is niet de enige aanjager. Ook prijsontwikkelingen en nieuwe behandelmethoden maken de zorg duurder. Vroeger lag je in het ziekenhuis met zes op een kamer, nu heb je soms een kamer alleen. Met nieuwe technieken kunnen we meer mensen beter maken, maar het is allemaal wel duurder.' (...)
Krimpende bevolking balsem voor de nieuwe economie
2008/03/29 in VK p.17 door Hans Schlaghecke

(...) Het groeidenken is betrekkelijk jong. De mensheid was millennia lang geketend aan goed en grond. Elke innovatie die de productie verhoogde - bijvoorbeeld het drieslagstelsel in de landbouw of het gareel dat de trekkracht van een paard vergrootte - leidde tot een bevolkingsaanwas die de welvaartstoename vervolgens weer smoorde. Die economische ijstijd duurde grosso modo tot in de zeventiende eeuw, toen een combinatie van technologische vernieuwingen en beschikbaarheid van steeds meer kapitaal West-Europa bevrijdde uit die ketenen.(...) De industriële revolutie brak het ijs. Vanaf de achttiende eeuw stijgen bevolking en welvaart bijna tomeloos. Maar velen slaat de angst om het hart. (...) Werd de overgang van de 'Malthusiaanse' naar de 'post-Malthusiaanse' fase getypeerd door technologische versnellingen en een toenemende bevolkingsgroei, de overgang naar de huidige 'moderne groeifase' is er vooral een van afnemende geboortecijfers. De overgangsprocessen zijn complex en nog onvoldoende in kaart gebracht. (...) Meer dan de helft van de wereldbevolking leeft op dit moment al in een land waar geen sprake meer is van een natuurlijke groei. Het betekent dat de bevolking gaat krimpen, afgezien van het effect van immigratie of veranderende omstandigheden, zoals betere kinderopvang die de vruchtbaarheidsratio kan opvoeren, zoals dat de afgelopen jaren bijvoorbeeld is gebeurd in een aantal Scandinavische landen. Japan is het eerste moderne industrieland waar de bevolking al krimpt en de vergrijzing toeslaat. De verwachting is dat de huidige omvang van ruim 127 miljoen mensen halverwege deze eeuw daalt naar rond de 100 miljoen. In voormalige Sovjetstaten, met hoge criminaliteit, alcoholproblemen en slechte gezondheidszorg, is de krimp al gaande. EU-landen als Duitsland, Portugal, Italië en Griekenland volgen. (...) Maar de demografische omwenteling waarmee Japan en Europa nu worstelen, is het voorland voor de rest van de wereld. Want in de loop van de tweede helft van deze eeuw zwakt de mondiale bevolkingsgroei naar verwachting af, om te stabiliseren op een niveau van 9 miljard mensen. (...) Maar het is een spannende uitdaging voor wie zich wil richten op het vergroten van het bruto binnenlands product per persoon en die de de aandacht wil verleggen van meer volume naar meer kwaliteit. (...) (...)
Immigratie lost vergrijzing niet op
2007/04/13 in NRC p.11 door Ben Vollaard

(...) Niet alleen blijkt uiteindelijk maar een klein deel van de immigranten te werken, een eenvoudige rekensom laat ook zien dat immigratie de vergrijzing nooit kan compenseren. In 2050 zijn er 1,6 miljoen meer 65-plussers dan nu. Om het aandeel jonger dan 65 jaar in de bevolking (nu 85 procent) in de tussentijd niet te doen slinken zouden rekenkundig 11 miljoen jonge mensen extra nodig zijn. Dit geeft aan hoe krankzinnig de gedachte is dat immigratie de vergrijzing kan oplossen, zegt Harry van Dalen, econoom bij het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut. Ter vergelijking: in totaal kwamen de afgelopen veertig jaar een kleine 4 miljoen immigranten binnen, van wie de helft inmiddels weer is vertrokken. De vergrijzing oplossen met immigratie is ook een raar idee, omdat de wereld vergrijst, zegt Van Dalen. Overal daalt het kindertal en stijgt de levensverwachting, uiteindelijk vertraagt het binnenhalen van immigranten de Nederlandse vergrijzing niet. (...) De meeste landen vergrijzen sterker dan Nederland. Polen ziet het inwonertal al teruglopen. En China is dankzij de 1-kindpolitiek bezig een van de meest vergrijsde landen ter wereld te worden. (...)
Vergrijzend mkb zoekt overnemers
2007/03/20 in FD p.1

(...) Overdracht van vader op zoon is in rap tempo uit de mode aan het raken. Wisselde in 2000 nog 60% van de ondernemingen binnen de familie van eigenaar, zes jaar later is dat nog maar 45%. Gekoppeld aan de vergrijzing betekent dat een groei in het aantal te koop staande bedrijfjes. Onderzoeker Joris Meijaard van het EIM schat dat uiteindelijk één op de drie ondernemers nooit een koper vindt, al ontbreken precieze gegevens. In dat geval moet de zaak gewoon dicht en rest de ondernemer in ruste een enorm pensioentekort. (...)
Vergrijzingsprobleem zomaar gehalveerd
2006/11/02 in de Volkskrant p.11 door Marcel van Dam

Alle politieke partijen schuiven de oplossing van het vergrijzingsprobleem voor zich uit. Dat was de boodschap van vrijwel alle media na de presentatie door het Centraal Planbureau van de doorrekening van de verkiezingsprogramma's. (...) Maar dat het ongeloof in de mogelijkheid om voor zo'n lange termijn harde conclusies te trekken zo snel met feiten zou worden onderbouwd door het CPB zelf, had ik niet verwacht. Want eind oktober, nauwelijks zes maanden verder op de weg van de 1200 maanden die de CPB studie bestrijkt, blijkt het 'houdbaarheidstekort' zomaar gehalveerd: van 3 procent van het BNP naar 1,5 procent. Let wel: zonder dat er ook maar iets in het beleid is veranderd. Je zou verwachten, na alle publiciteit die de conclusies van het CPB in maart genereerden, dat alle kranten en het NOS Journaal zouden openen met het bericht: 'Vergrijzingslast gehalveerd'. Niets daarvan. Er wordt in de berichten keurig gemeld dat het houdbaarheidstekort volgens het CPB 1,5 procent van het bruto nationaal produkt bedraagt. (...)
EU: Vergrijzing is geen probleem
2006/10/12 in de Telegraaf p.3 door Ronald Veerman

Nederland heeft geen vergrijzingprobleem. Ons land is goed voorbereid op de komende veroudering van de bevolking en hoeft nauwelijks nog aanvullende maatregelen te nemen. Dit in tegenstelling tot de meeste andere Europese landen, waar zonder snelle en drastische hervormingen straks grote financiële en economische problemen dreigen. Een en ander blijkt uit een groot onderzoek van de Europese Commissie (...) Volgens de vandaag bekend te maken resultaten scoort Nederland - samen met onder meer Scandinavische landen en Oostenrijk - in de top van lidstaten die hun zaken vrijwel op orde hebben en het gros van benodigde hervormingen hebben doorgevoerd. (...)
Weg met paniekverhalen over vergrijzing!
2006/09/23 in NRC p.25 door Roel Janssen

De vergrijzing is een zegen, vinden de economen van de Raad van Economische Adviseurs.(...) vijf Nederlandse economen: Willem Buiter, Sylvester Eijffinger, Joop Hartog, Cees Koedijk en Arjen van Witteloostuijn, die met secretaris Harry van Dalen de REA vormen. (...) Sterker, ze noemen de vergrijzing een integraal en onmisbaar onderdeel van de meest beschaafde oplossing voor het probleem van de overbevolking. (...) Met zoveel woorden wijzen de REA-economen de berekeningen van het CPB naar de prullenbak. De vergrijzing speelt volgens hen slechts een mineure rol in de stijging van de zorgkosten en de toename van de sociale zekerheidskosten. (...)
Economen vinden vergrijzing een zegen
2006/09/22 in NRC p.1 door Roel Janssen

(...) Dat schrijft de Raad van Economische Adviseurs (REA) van de Tweede Kamer in een advies over de Miljoenennota dat vandaag is uitgebracht. Het advies, Vergrijzing is een verborgen zegen, gaat lijnrecht in tegen de rapporten over de vergrijzing die ten grondslag liggen aan het begrotingsbeleid van het kabinet. (...) Volgens de REA zijn vergrijzing en bevolkingskrimp de resultaten van vooruitgang en welvaartsgroei. (...) De REA neemt stelling tegen twee rapporten van het Centraal Planbureau (CPB) en de ambtelijke Studiegroep Begrotingsruimte, die dienen als uitgangspunten voor het begrotingsbeleid voor het huidige en volgende kabinet. De raad noemt de opvattingen van het CPB en de Studiegroep angstig en eenzijdig. (...) Aanbevelingen om de staatsschuld versneld af te lossen met het oog op de vergrijzing zijn onzinnig, aldus de REA: ze miskennen de oneindigheid van het leven van een staat. Ook neemt het REA-advies afstand van zorgen over een krimpende bevolking: geboortebevorderende maatregelen en immigratie als instrumenten om de vergrijzing te stoppen worden verworpen als overmoedige en ongewenste beleidsinitiatieven.
Het grijze front
2006/07/11 in de Volkskrant p.11 door Yvonne Doorduyn

(...) Ze hebben professionele lobbyclubs en zijn invloedrijk. (...) Ze zijn groter dan ooit, en groeien – ook los van de AOW-aandacht – als kool. De aanwas van de Unie KBO verdubbelde de afgelopen twee jaar, van vijfduizend in 2003 naar een groei van bijna elfduizend nieuwe leden in 2005. Daar zijn de zestienduizend leden die jaarlijks overlijden (6 procent), dan al af. Samen tellen de ouderenorganisaties 700 duizend vijftigplussers: 282 duizend bij de Unie KBO, 170 duizend bij de ANBO, 103 duizend bij de PCOB en honderdduizend bij de Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden (NVOG). (...)
230 miljard euro verdwenen in zwart gat
2006/06/20 in de Volkskrant p.9 door Ferry Haan

Volgens de statistieken heeft Nederland ruim 230 miljard euro verloren. Het CPB haalt de schouders op en raadt aan nog meer te sparen. (...) Niemand weet of dit het gevolg is van slecht beleggen of van administratieve problemen. Wim Boonstra, chef-econoom van de Rabobank (...) Er is op dit moment in de wereld eigenlijk maar een land dat de internationale spaargelden opneemt. Dat zijn de Verenigde Staten. De Nederlandse pensioenreserves of andere spaargelden komen daar terecht. Immers, alle opkomende economieën hebben een overschot en ook in Europa zijn geen grote tekorten. De Amerikanen zullen ongetwijfeld keurig aan hun verplichtingen voldoen, maar ze doen dat wel in dollars. De vraag is dus wat die dollar straks waard is in euro's. Ik ben ervan overtuigd dat Amerika alleen maar aan de verplichtingen kan voldoen wanneer de dollar veel minder waard wordt. Dan hebben wij dus met zijn allen voor niets gespaard.' (...) 'In het huidige debat wordt vergeten dat we niet alleen euro's overdragen aan de volgende generatie. Wanneer we de staatsschuld aflossen, maar we hebben bezuinigd op het onderwijs, de zorg en de infrastructuur, dan zal de volgende generatie niet blij zijn. (...)
Nederland gaat vlijtig sparend ten onder
2006/03/24 in de Volkskrant p.11 door Ad Kolnaar, Schouten, Jacques Sijben

Door het regeringsbeleid en de recente voorstellen van het CPB nemen de besparingen in Nederland toe en verdwijnen miljarden naar het buitenland. (...) Merkwaardig is het dat het CPB ook in zijn recente publicatie over de vergrijzing weer aan dit grote spaaroverschot voorbijgaat. (...) Een overheid die weigert het landelijke spaaroverschot te gebruiken en wel fors belasting heft, neemt de burgers bij de neus. En dat gebeurt nu. Het CPB maakt het nog iets erger. Het pleit voor een financieringsoverschot bij de overheid, om de staatsschuld af te lossen. Dan neemt het nationale spaaroverschot nog verder toe. (...) Er worden vaak formele argumenten aangevoerd om het spaaroverschot niet te gebruiken. De overheid is gebonden aan Europese afspraken. Volgens het Groei- en Stabiliteitspact mag het tekort niet hoger zijn dan 3 procent van het nationaal inkomen en moet worden gestreefd naar een overschot. Dit met het oog op een sterke euro. Het pact berust helaas op een vergissing. Niet een tekort van een overheid, maar een tekort of overschot van een land, het nationale spaaroverschot dus, is bepalende voor de positie van de munt. (...) Nederland met zijn grote overschot levert een onevenredig grote bijdrage aan de euro. De bedoelde Europese regels druisen in tegen het nationaal belang en berusten op een misvatting. (...) Zolang dat niet het geval is, moeten we niet in stemmen met de Europese Grondwet. (...)
Hoera, het is erger dan we dachten
2006/03/23 in de Volkskrant p.13 door Marcel van Dam

De onheilsprofeten van de vergrijzing verkeren in euforie. (...) Zo verzint Frank Kalshoven in zijn column in de Volkskrant van 18 maart een gesprek met zijn dochter in 2040. (...) En Lans Bovenberg, CDA-hoogleraar te Tilburg, vindt de berekeningen van het CPB nog te optimistisch. (...) De veronderstelling die in zijn geheel verantwoordelijk is voor de negatieve uitkomst van het CPB heeft betrekking op de hoogte van de rente in de rest van deze eeuw. (...) De berekeningen van het CPB zijn gebaseerd op informatie die vóór september vorig jaar beschikbaar was. (...) Waar Bovenberg geen woord aan wijdt, is de door het CPB veronderstelde inkomstenstijging in de komende honderd jaar me 1,7 procent netto per jaar, gelijk aan de productiviteitsstijging. (...) Die stijging zou betekenen dat in 2045 de netto inkomsten zijn verdubbeld (...) Mensen worden zo bang gemaakt dat ze straks geen cent meer durven uitgeven. Dan wordt er zo veel gespaard dat de rente nog verder daalt. (...)
Ouderen worden ten onrechte als ‘grijze rijken’ neergezet
2006/02/17 in NRC Handelsblad p.7 door G.P.A. Braam

(...) De AOW is achtergebleven bij de inkomensontwikkeling. Ook staat vast dat de pensioenen als enkele jaren geen gelijke tred meet houden met de lonen (...) Voorst zijn het vooral ouderen die getroffen worden door hogere eigen bijdragen voor thuiszorg en de no-claim-regeling in de ziektekosten. (...) Globaal gesproken slaat de vergrijzing de eerste 15 jaar nog niet ernstig toe. (...) Hoe groot het probleem dan nog is, blijft dus onzeker. (...) Een volgende veronderstelling betreft de toenemende levensduur. Uit de CBS-publicatie van december 2005 over de toekomst van onze levensverwachting blijkt dat de levensverachting van een 65-jarige man sinds 1960 met gestegen is van 79 tot 80,5 jaar, dus met niet meer dan 1,5 jaar. (Voor vrouwen is het iets meer.) (...) Prof.dr. G.P.A. Braam is emeritus hoogleraar sociologie en onderzoeksmethoden aan de Universiteit van Twente en mede-redacteur van het Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie.
Paradijs van vroeger is bedrog
2005/12/24 in de Volkskrant p.2B door Peter Giesen

(...) De fifties werden lange tijd gezien als een muf en benepen tijdperk, maar ze staan de laatste jaren weer voor veiligheid en geborgenheid. (...) In deze 'warme' jaren vonden echter praktijken plaats die wij tegenwoordig kil en gevoelloos zouden vinden. Ongehuwde moeders waren paria's die hun kind moesten afstaan, homo's werden opgejaagd en soms zelfs gecastreerd, vrouwelijke ambtenaren werden ontslagen als ze trouwden. De imam zou zich in deze wereld prima hebben thuis gevoeld. (...) beschouwingen uit de jaren vijftig zelf zijn net zo pessimistisch als hedendaagse analyse. Ook toen werd er volop geklaagd over materialisme, hedonisme en verlies van gemeenschapszin. (...) Net als is veel hedendaagse analyses werden destijds twee dingen aan elkaar geknoopt: de angst voor een meedogenloze vijand (de nazibeulen waren nog maar net verslagen of de communisten stonden alweer voor de deur) en een groot gebrek aan vertrouwen in de veerkracht van de eigen samenleving, die ten onder leek te gaan aan vervlakking, vermoeidheid en materialisme. (...) Maar in 1955 schreef de reformatorische filosoof C.A. van Peursen het boekje Angst. (...) Meestal verschuiven die grenzen vrij langzaam, zodat mensen de tijd krijgen zich aan te passen. 'Er zijn echter ook periodes in de cultuurgeschiedenis - en de onze is daar een van - waarin deze verschuiving versneld geschiedt. (...) De afgelopen vijftig jaar hebben we het er veel beter vanaf gebracht dan de onheilsprofeten destijds voorspelden. We zijn nog nooit zo rijk geweest en we hebben nog nooit zo veel vrijheid gehad ons leven naar eigen leuze in te richten. (...)
Hoe de ouderen worden gemobiliseerd
2005/02/17 in de Volkskrant p.11 door Marcel van Dam

'Inkomen van AOW'er zal sterk stijgen', opende de Volkskrant van zaterdag jongstleden. Daar keek ik van op. Want de AOW is gekoppeld aan de lonen. (...) Verder lezend bleek de zaak heel anders in elkaar te zitten. Verslaggever Ferry haan had een rapport van het ministerie van Sociale Zaken uit 2002 gekregen, waaruit blijkt dat in de komende vijftien jaar het aantal ouderen met een aanvullend pensioen sterk zal stijgen. (...) Die spaarzin is voor Ferry Haan voldoende reden schande te spreken van die rijke ouderen die weigeren mee te betalen aan de AOW. (...) Bij heel veel jongeren heerst de opvatting dat alleen zij opdraaien voor de kosten van de vergrijzing. In werkelijkheid is dat ver bezijden de waarheid. Zoals het rapport aantoont waarop het betoog van Ferry Haan is gebaseerd. In de eerste plaats is het niet waar, zoals Haan schrijft, dat gepensioneerden in de huidige situatie niet meebetalen aan de AOW. Werkenden betalen 17,9 procent AOW-premie. (...) Maar daarnaast levert het rapport waarop Haan zich baseert spectaculaire gegevens die het hele gezeur over de jongeren die moeten opdraaien voor de kosten van de vergrijzing onderuit halen. (...) Dit jaar betalen 65-plussers in totaal 10,6 miljard aan belasting. In 2020 zal dat 35,6 miljard zijn. (Alle bedragen in guldens). Dat betekent dat ouderen zelf 25 miljard betalen van de 29,2 miljard extra die de AOW zal opslokken als gevolg van de vergrijzing. (...) Daar moeten nog bij worden opgeteld de bedragen die door ouders worden geschonken aan hun kinderen en het enorme bedrag aan erfenissen dat in de komende decennia beschikbaar komt. (...) Zelfs voor het derde deel met het hoogste inkomen bestaat dat inkomen toch nog voor 32,8 procent uit AOW. (...)
Bewieroking jeugd ís doorgeslagen
2004/08/02 in de Volkskrant p.7 door Mohammed Benzakour

(...) Wie de reacties op Peper - van brievenschrijvers (24 juli) tot Thomas van der Dunk (28 juli) - nader beschouwt, merkt dat deze vooral neerkomt op het verwijt dat Peper zelf ooit de ouderen opzij elleboogde. Of dit beeld volledig klopt, laat ik in het midden. Wat opvalt is de merkwaardige redeneertrant: een huidig standpunt wordt afgebrand vanwege een eertijdse attitude. (...) Waar de gekleurde medemens onderworpen wordt aan een tegen waanzin grenzende inburgeringsdictaat, wordt de belegen medemens vooral gepord tot uitburgering: (...)
Oudere jongere is toe aan revolte
2004/07/28 in de Volkskrant p.11 door Thomas von der Dunk

Senioren laten over zich lopen, meent Bram Peper. (...) Volgt op de opstand van de jongeren van de jaren zestig in de jaren nul een tweede opstand van de voormalige jongeren die inmiddels oud geworden zijn? Als het aan Bram Peper ligt, wel. (...) Zeker, de inmiddels échte ouderen (dat zijn de generaties van vóór Peper) hebben inderdaad vaak over zich heen laten lopen - vaak door de generatie ván Peper, die hen toen zij zelf nog zeer jeugdig was vrij abrupt onttroonde, om te beginnen in Pepers eigen partij. (...) Meer dan drie decennia hebben zij, door zich met een beroep op hun gezonde jeugdige vernieuwingsdrang tegen ouderen af te zetten, de politieke toon gezet. (...) Peper vertegenwoordigt een generatie die haar hele leven lang vooral met zichzelf bezig is geweest. Een generatie die er door haar getalsmatige overmacht tevens in geslaagd is om voortdurend haar eigen preoccupaties tot nationale noden op te waarderen: eerst die van de twintigers die vrijheid zochten, toen die van de veertigers die een goedbetaalde baan verlangden, nu die van de zestigers die een royaal pensioen claimen. (...) Wie meer reden hebben tot klagen zijn de generaties van ná de jaren zestig. (...) Degenen die na 1955 zijn geboren hebben zich, toen zij volwassen werden, veelal bescheidener opgesteld (...) Zij hebben inmiddels steeds opnieuw moeten concluderen dat de poort net voor hun deur gesloten werd. (...)
Publieke omroep moet leuk mee-vergrijzen
2003/09/12 in de Volkskrant p.7 door Harry de Winter

Vijftigers vormen een groot publiek, maar de media richten zich op de jeugd. Tijd voor een revolutie vindt Harry de Winter. (...) Maar deze situatie zou veroorzaakt worden door reclame-executives die gemiddeld 30 jaar zijn. (...) Tevens gaan adverteerders ervan uit dat ouderen nooit van merk veranderen of nieuwe dingen proberen, wat natuurlijk ook absolute onzin is. (...)
Mient Jan Faber verlaat IKV na twintig jaar met grote tegenzin
2003/05/21 in de Volkskrant p.2 door Marc van den Eerenbeemt

Mient Jan Faber vertrekt als woordvoerder van het IKV. De algemeen secretaris van het Interkerkelijk Vredesberaad kondigt zijn vertrek vandaag aan in een interview met HP/De Tijd. 'Alle beroering en opwinding van de laatste tijd hebben ertoe geleid dat mijn functie wordt afgeschaft', aldus Faber in het blad. (...) zijn opmerkelijke steun aan de recente Amerikaans-Britse inval in Irak. (...)
50+ De oude economie slaat toe
2002/02/08 in Management Team p.22 - 29 door Hansmaarten Tromp

(...) De power van ouder. In de Europese Unie vertegenwoordigen 50-plussers: 75% van de aandelenmarkten; 65% van de particuliere banktegoeden; 60% van de particuliere huizenmarkt; 50% van het privé-autobezit; 80% van het aantal luxeauto's (...) De rijkste landen ter wereld vergrijzen zo snel, dat de combinatie van minder arbeidskrachtigen, een lagere consumptie en de zorg voor steeds meer ouderen veel van die landen in een permanente 'verouderingsrecessie' kan storten. Deze opvatting, wel érg kort door de bocht, komt van Paul Hewitt, voorzitter van de mondiale verouderingscommissie van het Centrum voor strategische en Internationale Studies (CSIS). Als voorbeeld noemt hij Japan, dat door een extreem laag geboortecijfer en een zeer lange levensverwachting gevangen zit in een recessie die al tientallen jaren aanhoudt. (...) Amper een jaar geleden nam premier Kok afstand van het voorstel om meer werknemers van buiten de Europese Unie in Nederland toe te laten. Hiermee verwierp hij het advies van de Sociaal Economische Raad (SER) om meer niet-Europese werknemers in te zetten tegen de vergrijzing. (...)
Levensstijl ouderen jeugdiger
2001/05/22 in NRC Handelsblad p.1

De levensstijl van ouderen tussen de 55 en 75 jaar lijkt steeds meer op die van mensen tussen de 35 en 54 jaar. Ouderen blijven langer werken, maken meer gebruik van computers en ze doen meer aan sport. Dat concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in de 'Rapportage ouderen 2001', die vandaag is gepresenteerd. (...) Problemen krijgen ouderen volgens het rapport pas rond het 75ste levensjaar door een slechtere gezondheid en kleiner wordende sociale netwerken. (...) Volgens het SCP is de grotere arbeidsparticipatie een gevolg van de krappere arbeidsmarkt en de verhoging van de vut-leeftijd van 60 naar 62 jaar. (...)
Onbevlogen generatie
2001/03/31 in het Volkskrant Magazine door Fred de Vries

'Wat te doen om onze vaders te doden?' Nooit te beroerd om de discussie aan te jagen, stelde onlangs het Franse cultuurblad Technikart die vraag centraal in een themanummer over de generatie van '68. De 'nieuwe reactionairen' werden ze in het hoofdartikel genoemd. Ook wel: de babyboomers, de vijftigers, de barricadestrijders van 1968. Wat na het lezen van de artikelen bijblijft, is het beeld van een generatie die een kil gat heeft nagelaten en haar idealen heeft verloochend. Cynische technocraten, verstard in hun ideeën en opvattingen. (...) In Frankrijk leeft dat debat. In Duitsland na de heisa rond Joschka Fischer inmiddels ook. Hier nauwelijks. Hier handhaven de babyboomers zich moeiteloos. (...) De Verloren Generatie, noemt socioloog Henk Becker hen in zijn boek Generaties en hun kansen (Meulenhoff, 1992) waarbij het voor de definitie van 'generatie' essentieel is dat de leden belangrijke gebeurtenissen in hun leven gemeenschappelijk hebben ondergaan. De babyboomers hadden Vietnam, Dylan, provo, black power. De Verloren Generatie, zij die werden geboren tussen 1955 en '70, groeide op tijdens een recessie die in 1975 begon en tien jaar duurde. (...) Ze moesten opboksen tegen die protestgeneratie, die vond dat alles anders moest, zich vervolgens de macht toe-eigende en daarna de koek onder elkaar verdeelde. (...)
Te laat voor links
2001/03/31 in Volkskrant Magazine p.31-38 door Caspar Janssen

(...) Net iets jongere mensen riepen zich uit tot yup en rekenden daarmee genadeloos af met wat zij 'soft jaren-zeventig-gelul' vonden. Als statement is de boodschap van de yuppen ('veel geld verdienen, niet zeuren, hard werken') altijd zwaar onderschat geweest. Leuk of niet, de yuppen vormden de anti-babyboomers-generatie. Zij waren de reactie. (...) De val van PvdA-voorzitter Marijke van Hees is een goed voorbeeld van hoe een dertiger gemangeld werd door een brallerig monsterverbond van de protestgeneratie en hun kinderen. Sjoerd de Jong, NRC-journalist, constateerde terecht dat het 'zo'n onprettige verrassing was voor de partijtop dat dertigers uit de provincie plotseling de ijverige, maar kleurloze Marijke van Hees tot voorzitter kozen, boven de twee kwikzilveren netwerkers van weer een generatie later, met wie de boomers beter zaken dachten te kunnen doen'. (...) Opmerkelijk is ook de loskoppeling van 'principes' en persoonlijk leven. Voormalig nieuw-linksers als Marcel van Dam, Harry van den Berg en Wim Meijer hebben gekozen voor het grote geld. Dat is best, maar ik betrap mezelf erop dat ik hun publieke optredens als socialist moeilijk serieus kan nemen. Meer in het algemeen heeft het 'neo-liberalisme' onder leiding van de protestgeneratie (in het bedrijfsleven, op universiteiten en in de politiek) een hoge vlucht genomen. (...) Nieuw-Links-econoom Arie van der Zwan, destijds een soort Lenin van de lage landen, wilde ooit het halve land nationaliseren. Tien jaar later bepleitte hij precies het tegenovergestelde, om ook dat standpunt later weer te amenderen. Daar is niets op tegen. Wel is er iets tegen de toon die al die jaren exact hetzelfde is gebleven; een superieur, bangmakend sarcasme. Nooit zeggen: 'Tjonge, tjonge, wat was ik toen dom.' Nee. Hij had toen gelijk, hij had later gelijk en hij heeft nu weer gelijk. Alleen de omstandigheden zijn veranderd. En wie dat niet begrijpt moet wel erg dom zijn. (...)
De 'verloren generatie' nam opnieuw wraak
2001/03/19 in NRC Handelsblad p.7 door Thomas von der Dunk

(...) In het afgelopen decennium is als gevolg van de reorganisaties onder leiding van Felix Rottenberg de vroegere interne partijdemocratie grotendeels uitgeschakeld en de rol van de afdelingen beperkt. De macht van de ooit zo dominante gewesten is doelbewust gebroken, met als resultaat dat nu een onevenredig groot gedeelte van de PvdA-Kamerleden uit de Randstad komt, en een kwart zelfs uit Amsterdam. (...) Opeens moest het allemaal drie decennia jonger, en werd Marijke van Hees - jaargang 1961 - als veel te oud in de hoek gezet. De parallel met de afgelopen weken is treffend, want ook Koole en Olij - beiden 47 - werden als overjarige knarren gediskwalificeerd. Andermaal werd een hele generatie geschoffeerd, en wel de late dertigers en veertigers, die inmiddels de ruggengraat van het partijkader vormen. (...) Het is deze generatie - vaak al als de 'verloren generatie' betiteld - die zich hier door de protestgeneratie opnieuw overgeslagen ziet. (...) Gaat deze met de vut, dan worden die vaste aanstellingen meteen wegbezuinigd: het geld is nu immers hard nodig (...) Overduidelijk werd dat vorige week in een uitzending van NOVA, waar eens de eeuwige Van Thijns en Van Kemenades de revue passeerden om eenstemmig Dijksma tegen het mid-life bejaardendom te promoten. Het zijn de representanten van een partijgerontocratie van zestigplussers die zelf nog steeds niet allemaal vertrokken zijn, maar veertigers als oude mannen betitelen omdat zijzelf nu erg bezig zijn om de weg vrij te maken voor hun kroost.
Die cruciale jaren vijftig
2001/03/03 in NRC Handelsblad p.49 door Hendrik Spiering

De statische Nederlandse standenmaatschappij werd al in de jaren vijftig doorbroken. Veel nieuws brachten de jaren zestig niet. Aldus Schuyt en Taverne. (...) De modernisering vond het eerst plaats in de economie van de jaren vijftig, legt Schuyt hun centrale these uit. "En dat kon ook omdat economie, techniek en wetenschap boven de zuilenstructuur uitgingen. Daarom was daar eerder openheid mogelijk dan op het politieke en culturele vlak." In de jaren zestig volgden dan de politiek en de cultuur. "De motor voor die modernisering is de lange periode van economische groei die in 1948 begint. (...) En zelfs bij de katholieken zie je dat het aantal ingeschreven katholieken niet daalt tussen 1961 en 1971. Dat cijfer gaat pas dalen in de jaren tachtig." Taverne:" Je kunt hooguit zeggen dat de jaren zestig wat dat betreft een intensivering waren van het individualisme, dat al in de jaren vijftig opkwam door de welvaartsgroei en het stijgende onderwijsdeelname." (...) Mij is altijd opgevallen dat dat jaren-zestigverzet erg collectief was. Iedereen richtte toen ook collectieven op: kunstenaars, studenten, advocaten. Het echte verbrokkelde individualisme komt later, daarvoor moest eerst de weg worden vrijgemaakt door dat collectieve verzet." (...)
Afrekenen met babyboomers
2001/02/10 in de Volkskrant p.1r door Philippe Remarque

Door het rumoer over het verleden van Joschka Fischer is Duitsland plotseling terechtgekomen in de verwerking van de jaren zestig. Met boetedoening en al. (...) Dertig jaar later hebben de radicalen van weleer, in Duitsland '68'ers genoemd, mooie banen in de politiek en de media. (...) Soortgelijke bespiegelingen klonken enkele jaren geleden in Nederland: was de verloedering van de openbare ruimte, het onderwijs en de rechtsstaat niet toe te schrijven aan het 'vrijheid-blijheid'-principe van de jaren zestig? Ook in het moederland van de sixties, de Verenigde Staten, proberen conservatieve ideologen af te rekenen met het tijdperk. (...) In Duitsland staan kanselier Gerhard Schröder en vice-kanselier Joschka Fischer in conservatieve ogen eveneens model voor het gebrek aan een moreel kompas. Ze zijn niet alleen op politiek gebied flexibel, maar ook in de liefde: beiden zijn vier keer getrouwd. Was de sponti-leus 'Wer zweimal mit derselben pennt, gehört schon zum Establishment' niet een voorbode (...) Niet alleen was de studentenopstand relatief onschuldig, de rol die zij in de geschiedenis speelt, is ook bescheidener dan de mythe van 1968 doet vermoeden. De Duitse historici die zich de laatste weken in het debat mengen, zien de revolte slechts als een hoogtepunt van een langdurige ontwikkeling. In de hele wereld vond als gevolg van de naoorlogse economische voorspoed een moderniseringsgolf plaats die de traditionele waarden en normen ondermijnde. Ontkerkelijking, popmuziek en televisie zijn al eind jaren vijftig begonnen. (...) Ze waren in de woorden van een publicist eerder 'noodzakelijk voetvolk', door het toeval van hun geboortejaar voorbestemd om een opvallende rol te spelen. Zeker het gewelddadige krakersprotest van Joschka Fischer en de zijnen, ver in de jaren zeventig, kan moeilijk doorgaan voor een historisch breekijzer. De maatschappij was toen al heel anders geworden. (...) De Amerikaanse historicus James C. Kennedy heeft in een boek over de jaren zestig in Nederland beschreven hoe monseigneur Bekkers misschien wel meer heeft bijgedragen aan de veranderingen dan de provo's. De revolte fungeerde wel als een katalysator voor de liberalisering van de maatschappij. Zonder de radicaliteit van de studenten, hun communes en hun opruiende muziek had de omslag zeker niet zo snel plaatsgevonden. (...)
In een draagdoek naar de top
2001/01/19 in NRC Handelsblad p.34 door Beatrijs Ritsema

(...) De Millennianen zijn de nieuwe generatie kinderen, geboren vanaf 1982, die een stevige kans maken op een collectieve heldenrol in de 21ste eeuw. Aldus de sociologen Neil Howe en William Strauss in hun boek Millennials Rising. The Next Great Generation. De Millennianen, voorspellen Howe en Strauss, zullen zich goed laten vergelijken met de GI (General Infanterist)-generatie, degenen geboren tussen 1901 en 1924 die bijna de hele twintigste eeuw domineerden met hun grootse daden. Zij streden in de Tweede Wereldoorlog (en wonnen), zetten mannen op de maan, versloegen polio, stampten heel welvaart-suburbia uit de grond en hielden 32 jaar lang het Witte Huis bezet. Na de GI's kwam de Stille Generatie, geboren tussen 1925 en 1942, ingeklemd tussen de helden voor hen en de luidruchtige, met zichzelf ingenomen Babyboomers (1943-1960) na hen. Ook Generatie X (1961-1981) wordt enigszins weggedrukt door de nu alomtegenwoordige babyboomers. Generatie-X'ers, historisch gezien vergelijkbaar met de Lost Generation (1883-1900) - de auteurs hanteren een cyclisch model - werden in hun jeugd te veel aan hun lot overgelaten en ontwikkelden daardoor een cynische no-future blik op het leven. (...) Maar de geschiedenis is geen kwestie van meer van hetzelfde. Er doen zich omslagpunten voor, waarna in betrekkelijk kort bestek grote culturele veranderingen kunnen plaatsvinden. Een maatschappij heeft niet meer dan een jaar of twintig nodig, de tijd dat een generatie opgroeit, om een ingrijpende transformatie te ondergaan. Het meest recente omslagpunt pinnen de auteurs vast op 1982. (...) Waarom is deze generatie, waarvan het staartje omstreeks 2002 geboren zal worden, zo speciaal? De grondstelling van het boek is dat de Millennianen als kinderen meer gekoesterd en met zorg omringd zijn dan iedereen die nu leeft zich kan herinneren. (...) 'Have you hugged your child today?'. Nieuwe ouders in de jaren tachtig zetten hun baby op een klein troontje en het troontje groeide met het kind mee, zijn hele jeugd lang. En ze zitten er nog steeds op. Een hele industrie kwam van de grond (...) De babyboomers hadden het krijgen van kinderen lang uitgesteld, maar toen het eenmaal zo ver was, kwam het welbevinden van die kinderen ook al snel op de maatschappelijke agenda terecht. (...) zien de huidige ouders hun kleine Millenniaantjes als uitgesproken on-volwassenen, die in de eerste plaats veiligheid nodig hebben. (...) van de kinderen wordt beleefdheid, conformisme en ambitie geëist. (...) Straffen en discipline hebben hun rentree gemaakt op school. (...) Negen van de tien jongeren zegt zich door hun ouders geliefd te voelen en vertrouwelijke dingen met hen te bespreken, tegenover destijds veertig procent van de babyboomers in de jaren zestig. (...) Omdat de Millennianen zoveel in groepen verkeren, beschikken ze over een sterke teamgeest. Naast hun optimisme over de toekomst en de hoge verwachtingen die ze van zichzelf hebben zou hun bereidheid om het groepsbelang boven het eigenbelang te stellen hen bij uitstek geschikt maken voor het vervullen van een heldenrol zoals de GI-generatie dat deed, mocht de geschiedenis hen voor een dergelijke uitdaging stellen. Zoiets valt natuurlijk nooit met zekerheid te voorspellen, maar de auteurs hangen Arnold Toynbee's theorie van de 'lange oorlogscyclus' aan, die stelt dat zich gemiddeld eens per tachtig à honderd jaar de een of andere catastrofe voordoet, dus wie weet is het tegen 2020 weer raak. (...)
Angst is een grote markt
2000/09/23 in NRC Handelsblad p.17 door Frederiek Weeda

Angst is een grote markt, blijkt op de Seniorenbeurs. Angst voor pijnlijke gewrichten, slapeloosheid of hartklachten. Angst voor inbraak, brand of een roofoverval. (...)
Vergrijzing gaat ook met immigratie door
2000/09/04 in NRC Handelsblad p.1,6 door Dick van Eijk

Immigratie helpt niet tegen vergrijzing, zo blijkt uit een vandaag gepubliceerde studie. Nederland wordt voller en ouder. (...) Zo wordt meer dan eens opgemerkt dat de immigratie is toegenomen als gevolg van verbeterde transport- en communicatiemogelijkheden. Welnu, de mogelijkheden nemen nog steeds toe en het einde is nog lang niet in zicht. (...) Zeker, voor alsnog staan de miljoenen werkelozen Duitsers niet te trappelen om werk in Nederland te zoeken. Maar zal dat straks ook gelden voor de Polen, voor wie de potentiële winst veel groter is? Nederland zou de komende decennia wel eens veel voller kunnen worden dan de rekenmeesters nu voorzien.

Europa

Denktanks als nieuwe dekmantel voor lobbyisten (groeiend belang van Brussel)
2008/11/27 in NRC p.6 door Caroline de Gruyter

(...) Tot voor kort werden de belangrijkste politieke beslissingen niet genomen in Brussel, maar in de EU-lidstaten. Wie invloed wilde op Midden-Oostenpolitiek of mensenrechtenbeleid, moest in nationale hoofdsteden zijn. Dat is nog zo, maar er zijn verschuivingen. Rond de eeuwwisseling waren er misschien tien denktanks hier. Nu zijn dat er zeker veertig. Het Europese parlement krijgt langzaam meer macht. Vroeger waren veel Europarlementariërs einde carričre. Nu zitten er ook jongeren, die daarna in eigen land minister worden. Ook de Europese Commissie is de laatste jaren, vooral op economisch terrein, machtiger geworden. Er zijn tegenwoordig Europese peacekeeping of -monitoring operaties. Zelfs ministers van Milieu of Justitie overleggen en coördineren meer dan vroeger. Er kwamen veel denktanks bij na 9/11. Dat was geen toeval. Er werd een Europese terreurbestrijding op poten gezet. Die heeft direct raakvlakken met actuele, polariserende nieuwsonderwerpen - integratie, immigratie, religie, Irak, defensie-uitgaven, Guantánamo. Ineens begonnen clubs met neutraal klinkende namen als Transatlantic Center, Globalisation Institute, of Amigo Society lezingen en debatten te organiseren. Tegelijkertijd begon de veldslag tussen voorstanders van een sociaal Europa en de neoliberalen. Dat leidde tot nóg meer denktanks, nu op economisch gebied. Want denktanks zijn in feite een nieuwe vorm van lobbyen. Stephen Boucher, een Britse Fransman, schreef in 2005 als eerste een rapport over deze denktanks - in opdracht van Notre Europe, ook een denktank (van voormalig Commissievoorzitter Jacques Delors in Parijs). Volgens Boucher hebben Brusselse denktanks een moeilijke taak: ze moeten opvallen met frisse meningen, die tegelijkertijd gematigd en uitvoerbaar moeten zijn. Brussel is de stad van het compromis. Amerikaanse denktanks kunnen invloed hebben met the next big idea. Hoe uitgesprokener, hoe beter. Maar in Brussel prijs je jezelf daarmee juist uit de markt. (...) (...) Het Center for European Policy Studies had in 2005 een omzet van 5,9 miljoen euro, vooral uit het bedrijfsleven. Bruegel krijgt relatief veel van lidstaten. (...) Veel Europeanen in Brussel koesteren nog een vleugje idealisme. Daardoor blijft lobbyen hier, anders dan in Washington, een viezig woord. Via een denktank invloed uitoefenen is respectabeler. Zo bezien zijn denktanks voor het bedrijfsleven een uitkomst. (...) Voor de Europese Commissie zijn denktanks handig; ze subsidieert er een aantal. De Commissie moet Europese wetsvoorstellen maken. Daarbij moet ze naar belangengroepen luisteren. Maar een directeur-generaal die de baas van een multinational of een radicale pressiegroep belt, kan verkeerde verwachtingen wekken. Hij kan ze beter toevallig tegenkomen - bij derden. Dus belt hij een bevriende denktank: kunnen jullie een seminar organiseren, en die-en-die uitnodigen? Soms geeft de Commissie ons kant-en-klare namenlijstjes, zegt een ingewijde. Voordeel is: ze sturen dan zelf een eurocommissaris. Dat is goed voor onze reputatie. Dat maakt het denktankcircuit wel enigszins benauwend: niet alleen focussen veel denktanks op dezelfde onderwerpen - waar de politiek op dat moment mee bezig is - ook zie je steeds dezelfde gezichten. Dat is in Brussel erger dan in Washington. Men moet hier altijd met elkaar dóór: anders dan in Amerika schuiven maar weinig mensen uit dentanks door naar belangrijke politieke posten. (...)
De onstuitbare opmars van de Europese Raad
2008/09/18 in NRC p.7 door Joop Meijnen

(...) Zo was het aanvankelijk niet bedoeld. De grondleggers mikten op een institutioneel evenwicht tussen drie organen: de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van Ministers (vakministers). (...) Werts: Vroeger kwamen de regeringsleiders af en toe bij elkaar om de hoofdlijnen uit te zetten, of om vastgelopen overleg vlot te trekken. Tegenwoordig treffen ze elkaar elke drie maanden en bemoeien ze zich vrijwel overal mee, tot in de kleinste details.Jan Werts (68) is een stayer in het Brusselse journaille. Hij bericht, afgezien van een intermezzo als correspondent in Washington, al sinds 1975 over de Europese samenwerking, of pogingen daartoe - eerst voor regionale dagbladen, later voor vakbladen. Van meer dan honderd Europese toppen deed hij rechtstreeks verslag. Twintig jaar geleden deed Werts als eerste wetenschappelijk onderzoek naar de opkomst van de Europese Raad, die in 1975 voor het eerst officieel bijeenkwam in Dublin. Op die studie promoveerde hij in 1991 tot doctor in de rechten. Dit proefschrift vormde de basis voor het gelijknamige boek The European Council (*), dat deze zomer van zijn hand verscheen. Rode draad: De Europese Raad zet zijn opmars onverminderd door. (...) Tijdens onderhandelingen over vernieuwing van het Europees verdrag drongen met name de grote EU-landen aan op een vaste voorzitter voor de Europese Raad. (...) (...) Ik snapte er niets van, totdat me duidelijk werd dat de grote landen de overige lidstaten voor het blok hadden gezet: als de politieke opwaardering van de Europese Raad met een vast voorzitterschap niet doorging, dan kwam er helemaal geen nieuw verdrag. Toen zijn de tegenstanders overstag gegaan. (...) Nu, nog geen twintig jaar later, beoordeelt Werts die machtsverschuiving anders. Het is paradoxaal. Enerzijds heeft de Commissie aan macht ingeboet doordat de Europese Raad steeds dominanter wordt. Maar anderzijds heeft de Commissie voor de uitvoering van het beleid veel meer politieke rugdekking gekregen juist doordát de Europese Raad zich er zo intensief mee is gaan bemoeien. Ik zie ze nu als tandem. (...)
Ierse troubles
2008/06/14 in VK p.3 door Bert Wagendorp

(...) Ierland (...) Met de economie ging het meteen ook een stuk minder, dus toen wist je het eigenlijk al: als je daar nú een referendum over Europa houdt, krijg je een nee. Referenda gaan namelijk nooit over datgene waar ze officieel over gaan, maar over heel andere dingen. (...) De dingen gaan gewoon verder, dat staat vast. Bestuurders, bureaucraten en de ijdele Harry van Bommeltjes van deze wereld denken altijd dat voortgang wordt bepaald door wat zíj aan plannetjes bedenken of tegenhouden. Dat is niet zo. Europa draait al een paar jaar prima, zonder Grondwet of Verdragsherziening. (...)
De monetaire unie was een puur politieke keuze
2008/05/30 in NRC p.13 door Jeroen van der Kris en Michčle de Waard

(...) Waarom wilden we die euro eigenlijk? Het publiek is nooit goed uitgelegd waarom de euro moest worden ingevoerd en wat die beďnvloedt. De regering zei in officiële stukken dat zowel economische als politieke overwegingen een rol speelden. Maar als ze het moesten preciseren, dan viel de nadruk altijd op de economische redenen. Het was zo makkelijk voor bedrijven en mensen, je hoefde geen geld meer te wisselen als je op reis ging - in die trant. Ik wil niet ontkennen dat de euro een aantal ongemakken kon wegnemen. Maar daarvoor haal je niet zoveel overhoop. Het was duidelijk dat politieke redenen een doorslaggevende rol speelden. Dát was veel moeilijker uit te leggen. Wat waren die politieke redenen? Het was vooral een verlangen van de Fransen. Zij wilden monetaire medezeggenschap hebben. Vroeger dicteerde Duitsland de monetaire politiek met zijn sterke mark. Duitsland voerde een monetair beleid op grond van de situatie in Duitsland. De andere landen hadden de keuze tussen meteen volgen of later volgen. Maar volgen moesten ze. En de euro was de prijs die de Duitsers moesten betalen voor de hereniging - zij moesten hun sterke mark opgeven? (...) De euro kwam er om politieke redenen, zegt Szász. Maar politici hebben verzuimd te doen wat volgens Balkenende destijds moest gebeuren: bindende afspraken maken waardoor het goede functioneren van de monetaire unie op termijn gegarandeerd is. (...) Ik geloof dat je op den duur geen monetaire unie kunt hebben als de lidstaten ook niet verplichtingen op zich nemen voor het economische, het budgettaire beleid. Je moet manieren kunnen vinden om die verplichtingen af te dwingen als de lidstaten ze onverhoopt niet nakomen. Er bestaat nu weliswaar een hele procedure, met sancties. Maar het zijn de lidstaten zelf die daarover beslissen. Ze moeten elkaar controleren. (...) Het grootste gevaar is dat de Europese Centrale Bank, die onafhankelijk is en voorrang geeft aan prijsstabiliteit, onder steeds grotere politieke druk komt te staan. De Franse president Sarkozy vindt dat de politiek meer invloed op het Europese monetaire beleid moet krijgen, ook Berlusconi is daar niet afkerig van. Als dat gebeurt, zullen ze niet de enige twee blijken te zijn. In zon situatie kan de euro een splijtzwam worden in plaats van een bindmiddel. Het uur van de waarheid komt in moeilijke tijden van stagflatie, waarin de economie stagneert en de inflatie oploopt. Daar koersen we nu op af. (...)
De Europese zakenelite rukt op
2008/04/12 in VK p.13 door Wilco Dekker en Ben van Raaij

Nederlandse bedrijfselite meest internationaal Nederland loopt binnen Europa voorop met de internationalisering van de top van het bedrijfsleven. Meer buitenlanders zitten hier in raden van bestuur en raden van commissarissen dan waar ook, blijkt uit het onderzoek van Van Veen onder 362 grote Europese ondernemingen. Bijna de helft van de leden van de raden van bestuur van de 25 AEX-bedrijven heeft een niet-Nederlandse nationaliteit. Tweemaal zoveel als bij nummer twee, het Verenigd Koninkrijk. Op afstand volgen Duitsland en België. In Spanje is het aantal buitenlanders het kleinst, 2,5 procent. Bij raden van commissarissen is het beeld vergelijkbaar, aldus Van Veen, hoewel dat onderzoek nog loopt. Blijkens een internationaal onderzoek onder de tachtig grootste multinationals loopt Nederland ook wereldwijd voorop. Overal neemt het aantal buitenlanders in de raden van bestuur toe, maar nergens zoveel als in Nederland. In Aziatische landen zitten bijna nooit buitenlanders in de top van de bedrijven. Ook in de VS gebeurt het relatief weinig. (...) Gerhard Cromme machtigste Europese 'old boy' Dr. Gerhard Cromme (1943) is al decennia de spin in het web van de Deutschland AG. Is jurist en econoom. Werkte vijftien jaar voor het Franse bouwbedrijf Saint Gobain. Stapte in 1986 over naar staalconcern Krupp. Werd er in 1989 de baas. Saneerde keihard, wat leidde tot het grootste arbeidsconflict in de Duitse geschiedenis. Pleegde vijandige overnames van Hoesch en Thyssen. Leidde ThyssenKrupp tot 2001. Werd toen president-commissaris. Greep als president-commissaris in bij Siemens toen dat verstrikt raakte in een corruptiezaak. Leidt sinds 2007 de Duitse 'commissie-Tabaksblat' voor corporate governance. Gaf daarom vier van zijn negen commissariaten op. Heet sindsdien 'Herr Saubermann'. Was van 2001 tot 2005 voorzitter van de European Round Table of Industrialists en is nog steeds lid. (...) Terwijl het Nederlandse old boys network afbrokkelt, wordt de internationale Europese zakenelite steeds groter en hechter, heeft Van Veen vastgesteld. De docent aan de faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen onderzocht in het kader van het European Top Managers Project de bedrijfsnetwerken in – en vooral ook tussen – de vijftien landen die tot voor kort de Europese Unie vormden. Op basis van gegevens van begin 2006 werden de grootste beursgenoteerde bedrijven in vijftien EU-landen in kaart gebracht. Dat leverde een bestand op met 362 bedrijven en ruim zesduizend functies in hun raden van bestuur en raden van commissarissen. Uit schaarse studies in het verleden bleek medio jaren zeventig, tachtig en negentig dat het met de transnational corporate elite nog wel meeviel. Er was sprake van verbanden, maar niet in grote mate. Dat is veranderd, blijkt nu uit het Groningse onderzoek. Was in het laatste vergelijkbare onderzoek in 1996 nog een kwart van de onderlinge verbanden tussen bedrijven en hun bestuurders internationaal, begin 2006 was dat gegroeid naar 39 procent: van de 1128 personele dwarsverbanden die aangetroffen werden bij de 362 onderzochte Europese bedrijven, zijn er 4 op de 10 grensoverschrijdend. Opmerkelijk, aldus Van Veen: Frankrijk heeft de meest centrale positie in de Europese zakenelite. (...) Van de nummer twee, Duitsland, verwacht je het meer. (...) Na de grootmachten Frankrijk en Duitsland hebben Nederlandse bedrijven en hun bestuurders de beste lijnen met de Europese zakenelite. Philips is zelfs het meest invloedrijke bedrijf van Europa, doordat de bestuurders van het elektronicaconcern begin 2006 in totaal veertien banden hadden met andere belangrijke Europese bedrijven en hun bestuurders. (...) Tot die machtige bestuurders in Europa behoren ook Kees van Lede (de voormalige baas van onder meer Akzo Nobel, tevens commissaris van Philips), Aad Jacobs (ex-ING), Jan Michiel Hessels (ex-Vendex KBB, nu tevens president-commisssaris van Philips), Maarten van den Bergh (ex-Shell), Jan Hommen (ex-Philips) en René Dahan (ex-Exxon Mobil). Zij hebben vijf, respectievelijk vier connecties met andere belangrijke Europese bedrijven en hun bestuurders. (...) Het enige gevaar is dat bepaalde landen of personen zo centraal worden dat ze de gang van zaken gaan domineren.' Dit risico geldt vooral voor Nederland, dat mondiaal veruit de meeste buitenlanders opneemt in de bedrijfstop (zie kader). (...) Invloedrijkste landen: 1.Frankrijk 2.Duitsland 3.Nederland 4.Belgie 5 Engeland 6 Italie 7.Zweden 8.denemarken 9.Luxemburg 10.Portugal en Spanje 12.Ierland 13.Griekenland 14.Finland en Oostenrijk Invloedrijkste bedrijven: 1.Philips 2.Accor (Fr) 3.AstraZeneca (VK/Zwe) 4.Solvay (Be) 5.Brux. Lambert (Be) 6.ABB 7. BNP Paribas (fr) 8.Akzo Nobel 9.Reed Elsevier 10.Allianz (Du), AGF (Fr), SAS (Scand) 13.ABN, Fortis, Unilever, Agfa Gevaert, Banca Intesa, 4 Securicor (Du/VK), Volvo Invloedrijkste bestuurders: 1.Gerhard Cromme (Du) 2.Louis Schweitzer (Fr) 3. Karel van Miert (be), M. Schneider (Du) 5. Josef Ackermann (Du), Kees van Lede, Aad Jacobs, Maurice Lippens, Heinrich von Pierer (Du), J. en M. Wallenberg (Zwe), enz.
Tekeer tegen Shell (EEG buigt voor Shell)
2008/03/03 in NRC p.2 door Jeroen Wester

(...) Grootste ergernis: de manier waarop Shell er in slaagde de olieraffinaderijen vrij te stellen van de verplichting vervuilingsrechten te kopen. Wie in Europa niet hoeft te betalen voor het recht om broeikasgassen uit te stoten heeft weinig stimulans om wat schoner te werken. Staalfabrikanten als Corus zijn vrijgesteld van het systeem, omdat zij anders te veel benadeeld zouden worden ten opzichte van concurrenten buiten de Europese Unie. Voor raffinaderijen geldt dat niet, zegt Samsom: die leveren hun producten lokaal af, net als benzinestations. Samsom: President-directeur Jeroen van der Veer stuurt één briefje naar Brussel en raffinaderijen worden vrijgesteld. Pure hypocrisie. Want, memoreerde hij, was het niet dezelfde Shell die zich een jaar geleden schaarde in de groep van Leaders for Nature, de club van meer dan negentig captains of industry (en één journalist) die een dringend beroep deed op de politiek om toch alsjeblieft het klimaat serieus te nemen? (...)
EU wordt de regelgever van de wereld
2007/10/20 in NRC p.23 door Jeroen van der Kris en Elske Schouten

Amerikanen zijn boos over de macht van Brussel, maar ze kunnen er niks aan doen Europa heeft de strengste wetten ter wereld, op uiteenlopende gebieden. Daarmee bepaalt de EU de wereldstandaard. Bedrijven hebben geen zin om producten alleen voor Europa te maken. (...)
Sluiproute naar een wetboek
2007/10/04 in NRC p.7 door Folkert Jensma

De Europese Commissie wil graag hetzelfde contractenrecht voor alle lidstaten. Dat zou diep ingrijpen in de Nederlandse rechtspraktijk op dit gebied. Let Nederland wel op? Het is net een spook. (...)
Nieuwe tekst voor Grondwet van EU
2007/06/04 in NRC p.1

(...) Invloedrijke Europese leiders die nauw betrokken waren bij de opstelling van de aanvankelijke tekst, onder wie de Nederlandse ex-premier Wim Kok, hebben vanmorgen in Brussel een voorstel gepresenteerd waarin van de 448 oorspronkelijke artikelen er nog 71 overblijven. Zij willen hiermee de impasse rond de Grondwet doorbreken die is ontstaan nadat deze in Frankrijk en Nederland via een referendum was afgewezen. (...) De nieuwe Franse president Sarkozy heeft de laatste tijd herhaaldelijk voor een vereenvoudigd verdrag gepleit. (...) De nieuwe tekst wordt nadrukkelijk geen Grondwet meer genoemd, maar een Verdrag. Ook is geen sprake meer van een Europees volkslied of een Europese vlag. (...) Alle institutionele veranderingen, zoals andere stemverhoudingen, het opheffen van vetorechten en een vaste EU-voorzitter, blijven intact. De Grondrechten voor de burgers, die een belangrijk deel uitmaakten van de Grondwet, zijn uit de tekst gelicht. In het plan wordt volstaan met een verwijzing die dezelfde juridische status heeft. Hetzelfde geldt voor de taken van de Unie die aanvankelijk in de Grondwet waren opgenomen.
Europa op eigen kracht
2007/05/22 in FD p.9 door Ed Groot

De economie draait in de hoogste versnelling. In Nederland ligt het onderliggende groeitempo momenteel op vier procent en in de Europese Unie boven de drie procent. Het zijn de hoogste cijfers sinds het jaar 2000. De aantrekkende groei in Europa is temeer verrassend omdat de olieprijs weer bijna zeventig dollar is, de rente oploopt, de euro peperduur is en de Amerikaanse economie afkoelt. Tot voor kort waren dat stuk voor stuk gifbekers voor de Europese groei. Toch daalt overal in Europa de werkloosheid en verbeteren de overheidsfinanciën, tot zelfs in Italië toe. Het oude continent heeft op eigen kracht de weg omhoog gevonden. Dat is opmerkelijk omdat tot voor kort Europa te boek stond als de grote verliezer in de race naar globalisering. (...) Het opvallende aan deze ontwikkelingen is dat niets wijst op het ontstaan van een nieuw uitkeringsproletariaat van laagopgeleiden, noch op steil toenemende inkomensverschillen. Ook Friedman lijdt aan de kwaal van futurologen en trendwatchers dat ze nieuwe trends ver doortrekken en ondertussen de tegenkrachten onderschatten. Zo blijkt dat in Nederland de industrie niet alleen wegtrekt, maar dat er ook nieuwe fabrieken bij komen en sommige weer terugkeren. Soms uit angst dat nieuwe producten en productiemethoden in China worden gekopieerd. Maar vaak ook vanwege de kapitaalkosten, die in Nederland tot de laagste ter wereld behoren. In de bouw en het vervoer blijken taalproblemen veel belangrijker dan gedacht. Bovendien lopen de kostenverschillen met Polen snel terug. (...) Natuurlijk gaat de globalisering door. Maar met de ontwrichtende krachten daarvan valt het wel mee. We vergeten te gemakkelijk dat Europa de grootste markt ter wereld is. De handel met China is indrukwekkend, maar is minder dan tien procent van die met de Europese landen. (...)
Nederland heeft geen extra profijt EU
2007/05/10 in FD p.3

* 2007/05/10 [fd 3] (trends europa) Nederland profiteert niet aantoonbaar meer van de Europese markt dan andere landen. Dat constateren het Centraal Planbureau en het Sociaal en Cultureel Planbureau in het rapport 'Marktplaats Europa'. (...) De uitkomst is verrassend, omdat vaak wordt gedacht dat een kleine, open economie bovenmatig veel profijt heeft van de totstandkoming van een Europese markt, waarop vrij gehandeld kan worden. Uit een onderzoek van het Zwitserse IMD (zie hierboven) komen kleine, open economieën wel als meest concurrerend naar voren.
Goddeloos Europa onder druk
2007/03/31 in FD p.1 door Ed Groot

Kapitalisme leidt niet vanzelf tot minder religie. Hoe lang blijft Europa een eenzaam eiland van ongeloof? Het goddeloze Europa wordt een zendingsgebied voor vrome moslims en evangelische christenen. De nu nog seculiere Europese cultuur komt onder druk en Europa wordt een groeiend risico voor de internationale veiligheid. Dit betoogde de Britse hoogleraar Scott M. Thomas deze week op een conferentie van de Society for International Development in Den Haag. Religie is wereldwijd bezig aan een ongekende opmars. Ook Europa ontkomt daar niet aan, of mensen dat nou leuk vinden of niet, is de boodschap van Thomas. De wereldwijde heropleving van religie is vooral een verhaal over demografie. Algemeen bekend is dat veel islamitische landen een hoge bevolkingsgroei hebben. Minder bekend is dat ook de evangelische protestanten zich als een 'prairie fire' over de wereld verspreiden. Volgens data van Amerikaanse christelijke denktanks behoort inmiddels een kwart van de twee miljard christenen tot de evangelische stroming. Het grootste deel hiervan betreft 'pentecostals', in Nederland vaak behorend tot de Pinkstergemeente. Het gaat om evangelische christenen die zich opnieuw laten dopen en als herborenen hun leven in dienst stellen van hun religieuze overtuiging. De 'pentecostals' begonnen hun opmars in Amerika (20 ŕ 30 miljoen, afhankelijk van definitie), maar worden in aantal al ruim overtroffen door China, waar er 72 miljoen te vinden zijn. Het komt op in Afrika en zelfs in Nepal. In Latijns Amerika is de opmars zó sterk, dat sommige wetenschappers denken dat deze regio ooit overwegend protestants kan worden. (...) De Britse wetenschapper verwijst de oude secularisatietheorie, die zegt dat liberalisering en kapitalisme vanzelf leiden tot minder religie, resoluut naar de prullenmand. Religie is vooral in opmars in bevolkingsrijke gebieden met middeninkomens. En zo blijkt dat juist rijke Indiërs in Silicon Valley fundamentalistische hindoepartijen in India financieren. Ten tweede staat de scheiding tussen kerk en staat onder druk. De moderne religie is niet individueel, maar publiek en politiek georiënteerd, over de landsgrenzen heen. (...)
Niemand heeft de macht in Europa
2007/03/17 in VK p.5 door Derk Jan Eppink

(...) Goede bedoelingen Derk Jan Eppink (1958) werkte ruim zeven jaar in de hogere regionen van de Europese Commissie. Eerst in het kabinet van commissaris Frits Bolkestein en daarna als kabinetslid van de Estse commissaris Siim Kallas. (...) Over zijn ervaringen schreef Eppink het volgende week woensdag te verschijnen boek Europese Mandarijnen. Achter de schermen van de Europese Commissie (Lannoo, € 19,95). (...) De Commissie bestaat uit ongeveer 35 directoraten-generaal en daarvan had Bolkestein er twee onder zijn hoede: interne markt en belastingen. Elke buitenstaander denkt dat een directoraat-generaal (DG) hetzelfde is als een ministerie, en dat een commissaris de rol speelt van minister, bijgestaan door enkele loyale hoge ambtenaren. Maar in Brussel gelden andere wetten. Een DG, geleid door een directeur-generaal en zijn ambtelijke staf, heeft een heel eigen wil die is ontleend aan de verdragen van Rome. Die verdragen geven een missie en het DG neemt dat letterlijk op, ongeacht de wil van de commissaris. Aangezien een DG bestaat uit ambtenaren met vele nationaliteiten uit verschillende bestuursculturen, is die missie het enige bindmiddel. (...) Een kabinet is nodig om de commissaris te beschermen, tegen zichzelf en tegen de voortvarendheid van het DG. In principe was het DG verantwoordelijk voor de technische voorbereiding en het kabinet voor politieke sturing. Maar vaak bemoeide het kabinet zich met de voorbereiding en het DG met de sturing. Dit leidde tot wrevel. Een directeur-generaal probeerde vaak een ontwerp op het laatste moment voor te leggen, zodat het kabinet er niet meer aan kon sleutelen. En het kabinetslid probeerde het ontwerp zo vroeg mogelijk aan de vingers van de dossierhouder te ontfutselen, om het vervolgens zelf te herschrijven. (...) Frankrijk werkte traditiegetrouw via de Commissie. Parijs wist altijd Fransen op cruciale posities te zetten, zoals directeur-generaal van de oppermachtige Juridische Dienst. Duitsland oefent invloed uit via het Europees Parlement waar het de grootste groep heeft met 99 afgevaardigden. En Groot-Brittannië werkt het liefst via de Raad van Ministers dankzij de eeuwenlange ervaring met alliantie-vorming. Uitbreiding betekent voor Londen meer bondgenoten. Door die uitbreiding is de rol van Frankrijk verminderd, zelfs in voelbare mate in de Commissie. (...) De Commissie is de harde schijf van de Europese integratie, maar het College met 27 leden wordt topzwaar. De lat van consensus ligt steeds lager en de Commissie produceert vooral info papers, green papers en non papers. Als het College groeit naar bijvoorbeeld 36 leden voor 36 lidstaten wordt het een machteloze debating club. Hetzelfde geldt voor het Europees Parlement met 785 leden; een hangar vol. (...) Nu is die discussie taboe in Brussel. Maar als Commissie en Parlement zichzelf niet kunnen reorganiseren, zal de Europese Raad het doen in hun plaats. Dan gaat het mes dieper.
Euro heeft pech gehad
2006/12/30 in de Telegraaf p.A11 door Pieter Nijdam

"Een gulden is gewoon een euro geworden." CBS-onderzoeker Michiel Vergeer moet een beetje lachen om deze veronderstelling, waaraan heel veel Nederlanders al jaren hardnekkig vasthouden. "Het is wetenschappelijk onjuist. De prijzen zijn helemaal niet exorbitant gestegen. Integendeel, voedingsmiddelen, kleding en schoenen werden de afgelopen jaren goedkoper." (...) dan gaat het meestal om voorbeelden die helemaal niets met de euro te maken hebben", verzucht Vergeer. "Benzine, tabak, gas en elektra zijn zaken die inderdaad behoorlijk duurder zijn geworden. De mensen realiseren zich niet dat andere oorzaken daarvoor verantwoordelijk zijn. (...) De euro heeft eigenlijk een beetje de pech gehad dat die in 2002 werd ingevoerd. De economie was over zijn hoogtepunt heen. (...) De economische groei verdween, de werkloosheid nam toe en de koopkracht stond onder druk. Dat viel ongelukkig samen met de introductie van de euro. (...)
Nederlanders zijn de gelukkigsten in Europa
2006/12/06 in NRC p.2

De gelukkigste Europeanen zijn Finnen en Nederlanders, zo blijkt uit onderzoek. Op de vraag Was u de afgelopen vier weken gelukkig?, antwoordde 83 procent van de Nederlanders ja. Geen land scoorde hoger. Nederland haalde ook het hoogste percentage bij de vraag Had u veel energie? (72 procent). Bij twee andere vragen over geestelijk welzijn gaven de Finnen aan zich iets beter te voelen. Het gaat om een onderzoek in opdracht van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie. (...)
De Nederlanders leiden een volksopstand
2006/11/27 in NRC p.7 door Wolfgang Munchau

De verkiezingsuitslag in Nederland past in een breder Europees patroon. De kiezer heeft genoeg van hervormingen die centrum-rechts doorvoert. (...) (...) Angela Merkel voerde vorig jaar campagne voor radicale hervormingen in Duitsland en bereikte een van de slechtste verkiezingsresultaten uit de geschiedenis van haar partij. (...) Frankrijk zou wel eens het volgende land kunnen worden waar de kiezers zich tegen hervormingen uitspreken. (...) Ik vermoed dat hij van mevrouw Royal zou verliezen als hij de campagne ingaat met een boodschappenlijstje van vrije-marktachtige economische hervormingen. (...) De Nederlandse en Ooostenrijkse kiezers zijn volstrekt rationeel. Als je een laag- of middelbaar-opgeleide werknemer bent, is de kans dat je door hervormingen in de sociale zekerheid op de korte termijn slechter af bent, groter dan de kans dan je op lange termijn erop vooruit gaat. (...) Wat Europa nodig heeft in plaats daarvan, is een hogere productiviteitsgroei en grotere werkgelegenheid. Xavier Debrun en Jean Pisani-Ferry van de Brusselse denktank Bruegel, hebben hierover een uitstekende beschouwing geschreven. (...) Wolfgang Munchau is commentator van de Financial Times.
Onbescheidenheid siert de mens
2006/09/28 in NRC p.15 door Maarten Schinkel

(...) De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs calculeerde dat Europese landen in de periode van 1999 tot en met 2004 hun economische groei achteraf gemiddeld met 0,5 procentpunt per jaar omhoog bijstelden. Dat is heel iets anders dan de Verenigde Staten. Die passen ook revisies achteraf toe, maar die waren over de genoemde periode juist gemiddeld 0,4 procentpunt neerwaarts. Het verschil tussen de Europese en de Amerikaanse economische prestaties valt dus achteraf enorm mee. (...) Maar de gemiddelde groei per hoofd van de bevolking in de VS is over dezelfde periode slechts 2,0 procent, tegen 1,8 procent voor de eurolanden. Het scheelt, kortom, allemaal vrijwel niets. En dat geldt achteraf dus ook voor het productiviteitswonder dat de VS zouden hebben doorgemaakt, tegenover de stagnatie van het Oude Europa. Toch staan de VS te boek als de dynamischer, modernere economie met een superieur ondernemingsklimaat en beleid. De les? Alles is spin. (...)
Bijlmoordenaar wint in Straatsburg
2005/10/21 in de Volkskrant p.13 door Ronald Plasterk

(...) Een compilatie is dat elke politieke stroming de neiging heeft die zaken die men nationaal geregeld kan krijgen, omdat er geen politieke meerderheid voor bestaat, Europees te regelen. (...) Een tweede complicatie (...) De ene is het beginsel van gelijke marktverhoudingen (want vrijwel elke overheidsmaatregel beďnvloedt wel ergens een markt), de ander is het stelsel van mensenrechten en burgerrechten (die in algemene termen schitterend klinken, maar die vervolgens in de rechtszalen ingevuld worden). (...)
Voor Europa, tegen de 'Grondwet'
2005/05/28 in NRC Handelsblad p.24 door Flip de Kam

Het grondwettelijk verdrag vestigt geen superstaat, nee, die bestaat allang (...) Op papier zijn de toenemende bevoegdheden tussen de Europese Unie en de lidstaten verdeeld met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel. Dit beginsel houdt in dat de Unie alleen dingen mag regelen die lidstaten op eigen houtje niet goed voor elkaar krijgen, zoals de buitenlandse handel en grensoverschrijdende milieuvervuiling. Ook is een bovennationale instantie nodig die ervoor waakt dat lidstaten hun eigen industrie niet beschermen en zo concurrentie en de werking van de interne markt verstoren. (...) In de praktijk wordt het subsidiariteitsbeginsel zwaar geschonden. Heer Albedil in Brussel bemoeit zich met van alles en nog wat. Tegelijkertijd faalt de Europese Unie helaas op punten waar bovennationale coördinatie gewenst is. Zo zijn de lidstaten verwikkeld in heilloze belastingconcurrentie (...) Verder maakt de Unie zich schuldig aan een landbouwbeleid dat consumenten en belastingbetalers jaarlijks bijna 100 miljard euro kost en de Derde Wereld veel meer schade berokkent dan arme landen uit Europa aan ontwikkelingshulp ontvangen. (...) Het grondwettelijk verdrag verankert die bemoeizucht. Het vestigt gen superstaat, nee, die bestaat allang. Het gebruik van het woord Grondwet in het allereerste artikel duidt op ambitie van de opstellers van het Verdrag om te komen tot een superstaat, met de goedkope symboliek van een eigen vlag en hymne (artikel I-8). (...) Het subsidiariteitsbeginsel wordt niet alleen uitgehold maar de eurocraten in Brussel - dit overigens met instemming van een meerderheid of van alle lidstaten - maar ook door de zeer ruime uitleg die het Europese Hof geeft aan de verdragsbepalingen over het vrij verkeer van personen, goederen en kapitaal binnen de Unie. (...) Het raadgevend referendum gaat niet alleen over het Verdrag, maar ook over de ambities die het belichaamt. Dus gaat het referendum - anders dan het kabinet volhoudt - wel degelijk ook over de euro en de toetreding van Turkije. (...)
Een olievlek van ambtenaren
2005/05/14 in NRC Handelsblad p.1 door Kees Versteegh

(...) Niemand weet precies welke Nederlanders erin zitten, zelfs niet eens hoeveel het er precies zijn. Zeker is alleen dat talloze beslissingen in de Europese Unie worden genomen: in de naar schatting vierhonderd ambtelijke comités die de Europese Commissie bijstaan bij het uitvoeren van Europees beleid. Dagelijks reizen duizenden ambtenaren uit alle landen van de EU naar Brussel (...) De comités vergaderen in Centre Borschette in Brussel. "Als je wilt weten hoe Europa echt werkt, moet ja naar Borschette gaan', zegt bestuurskundige Mark Rhinard, vandaag in een reportage in deze krant over de 'comitologie'. De Amerikaan Rhinard (31) is verbonden aan de vakgroep bestuurskunde van de Universiteit Leiden. "Daar in Borschette zul je een fenomenaal efficiënt en effectief bestuurssysteem aantreffen, misschien wel een van de beste multinationale systemen ter wereld', aldus onderzoeker Rhinard. "Tegelijkertijd vind je er de tragiek van Europa. (...) Het heeft zo'n beetje alles in zich wat mensen tegenstaat aan de EU: ingewikkeld, ondoordringbaar, technocratisch en ... zich uitbreidend als een olievlek." Juist wegens de grote invloed van de comités had de Europese Grondwet meer aandacht hieraan moeten besteden, zegt de Britse europarlementariër Andrew Duff. Hij was lid van de Europese Conventie die de Grondwet opstelde. Angst dat de indruk zou ontstaan dat de EU weer met iets nieuws kwam, heeft het voornemen de comitologie in de Grondwet op te nemen, doen sneuvelen. (...)
Brussel dicteert maar weinig
2004/10/04 in NRC Handelsblad p.9 door Mark Bovens en Kutsal Yesilkagit

(...) Het onderzoek is nog niet helemaal klaar, maar sommige uitkomsten zijn nu al beschikbaar. Het zal geen verrassing zijn dat de wetgevingsjuristen op het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij het meest door Brussel wordt beïnvloed: maar liefst 85 procent van alle wetten en algemene maatregelen van bestuur hebben daar hu oorsprong in een Europese richtlijn. Vervolgens komt Verkeer en Waterstaat met ruim 55 procent, VROM met 35 procent, en WVS en EZ met ruim 30 procent. Het zijn stuk voor stuk beleidsterreinen die vallen onder de eerste pijler van de Europese Unie. De ministeries die in hun regelgeving zeer weinig door Brussel worden beïnvloed zijn Binnenlandse Zaken en Onderwijs (3 procent), Buitenlandse Zaken (1 procent), Algemene Zaken en Defensie (0,6 procent). Voor Nederland als geheel ligt het totaalcijfer voor wetten op 18 procent, voor amvb's op 26 procent en voor wetten en amvb's samen op ruim 23 procent. Wanneer we echter alleen kijken naar beleidsterreinen die binnen de eerste pijler vallen - en Defensie, AZ, BZ, BZK en Justitie buiten beschouwing laten - dan komen we op een percentage van 27 procent voor wetten afzonderlijk en 36 procent voor wetten en amvb's samen. Dat is beduidend meer dan het Groningse onderzoek waar deze krant vrijdag over berichtte ('Discussie over invloed EU op wetten'). Dat komt vooral omdat de Groningse onderzoekers aannamen dat elke richtlijn tenminste één, maar ook niet meer dan één wijziging opleverde. In de praktijk blijken dat er veel meer te zijn. (...) Staatssecretaris Nicolaï heeft natuurlijk gelijk dat de EU ook op tal van andere manieren het leven in Nederland beïnvloedt, via verordeningen, rechterlijke uitspraken, en bijvoorbeeld via het beleid van de Europese Centrale Bank. Interessant is echter dat het aantal geldende verordeningen binnen de EU gestaag is gedaald (van 1.600 in 1986 tot net iets minder dan 800 in 2002) en dat de methode van 'open coördinatie', waarbij lidstaten hun wetgevende autonomie behouden, aan populariteit wint. Het lijkt er op dat de nationale staten bezig zijn om terrein terug te veroveren op de EU. (...) Mark Boven sen Kutsal Yesilkagit zijn als hoogleraar en universitair docent verbonden aan de Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap
Discussie over invloed EU op wetten
2004/10/01 in NRC Handelsblad p.6 door Kees Versteegh

De conclusie van de bestuurskundigen dr. P.O. de Jong en prof.dr. M. Herwijer dat het Europese aandeel in de Nederlandse wet- regelgeving beduidend onder de vijftig procent ligt, sluit aan bij buitenlands onderzoek naar andere lidstaten. Vorig jaar maart publiceerde de Amerikaanse Europa-kenner Andrew Moravcsik (eerst docerend aan Harvard universiteit, vanaf juli in Princeton) een artikel in het Britse tijdschrift Prospect. Daarbij noemde hij voor grote EU-lidstaten een percentage van "minder dan twintig procent". En de Duitse onderzoekster Annette Töller van het Institut für Verwaltungswissenschaft in Hamburg kwam in juli 2003 tot een Europees aandeel in de Duitse wet- en regelgeving van "iets meer dan een derde". (...) zo gaat staatssecretaris Atzo Nicolaï (Europese Zaken) uit van zestig procent. "Mystificaties", zo oordeelt Moravcsik over de hoge percentages. "De EU heeft nauwelijks invloed op sterk gereguleerde gebieden zoals de sociale zekerheid, het onderwijs, de volksgezondheid, de infrastructuur, justitie, politie en defensie. (...) Het ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde gisteren zeer kritisch. De woordvoerder van de staatssecretaris Atzo Nicolaï zei dat deze bij zijn percentage van zestig procent bleef. (...) Volgens Nicolaï vertoont het gisteren bekend geworden onderzoek van De Jong en Herwijer (gedaan op verzoek van de Eerste kamer) belangrijke lacunes. Zij zouden met name geen oog hebben gehad voor de gevolgen van direct doorwerkende regelgeving die Brussel rechtstreeks aan de lidstaten kan opleggen. Om hierover en over andere lacunes alsnog duidelijkheid te krijgen, is onder anderen de Leidse hoogleraar staats- en bestuursrecht prof.dr. W. Voermans gevraagd (...)
De vallende boom
2004/08/30 in de Volkskrant p.9 door Michaël Zeeman

Dit weekeinde was het een jaar geleden dat er in Zwitserland een boom omwoei. (...) Binnen een paar uur hield de ene cruciale schakel in het elektriciteitsnet na het andere ermee op. Het gevolg was dat tweederde van Italië, tot iets bezuiden Rome aan toe, zonder stroom kwam te zitten. (...) Duidelijk is geworden dat de rationalisering van het elektriciteitswezen ervoor gezorgd heeft dat het geheel van centrales, opslagplaatsen, verdeelstations en netwerken in het land optimaal benut worden. (...) Reserves of parallelle noodvoorzieningen zijn haast nooit nodig en kosten wel geld, dus zijn ze zoveel mogelijk geëlimineerd. (...) Mij is nooit helemaal duidelijk geworden waarom kapitalisten beter voor ons zouden zorgen dan bureaucraten. Openbare voorzieningen die het algemeen belang dienen en waarvan de boekhouding en bedrijfsvoering worden gecontroleerd door ministers en gekozen parementariërs schijnen een stuk beroerder te functioneren dan private ondernemingen die uit zijn op winstbejag en waarvan de bedrijfsvoering en boekhouding worden gecontroleerd door commissarissen en aandeelhouders. (...) Het neo-liberalisme heeft de jaren negentig beheerst en een ongehoorde overwinning behaalt. Over de maatschappelijke schade is weinig bekend. (...) De Europese Commissie wordt gewoonlijk gevuld met politici die hun sporen verdiend hebben in de landelijke politiek van de staten waardoor zij worden voorgedragen. Zij hebben al een hele loopbaan achter zich. (...) In ideologisch opzicht zijn zij dus de vertegenwoordigers van een vorige mode. In veel Europese landen was dat in het achter ons liggende decennium die van het neo-liberalisme, met zijn heilig ontzag voor privatisering en marktwerking. In alle commentaren op de samenstelling van de nieuwe commissie is erop gewezen dat Europa nog nooit zo'n neoliberaal, marktgericht bestuur heeft gekend. In veruit de meeste Europese landen neemt de irritatie over die ideologie toe. Het maatschappelijk belang is in velerlei opzicht geofferd aan het economische rendement. Op landelijk niveau zijn her en der politici bezig bij te trekken van dat modieuze bijgeloof. Maar de nieuwe commissie is nog recht in de leer. (...)
'Grote coalitie' regeert in Europees Parlement
2004/07/16 in NRC Handelsblad p.5 door Mark Kranenburg

(...) En bezien vanuit termen van macht doet het nieuwe Europees Parlement dat volgende week in Straatsbrug aantreedt opeens weer verrassend vertrouwd aan. Sterker nog: lijkt de restauratie ingetreden. De twee traditionele blokken, de christen-democraten en de sociaal-democraten, die sinds de eerste rechtstreekse verkiezing van het Europees Parlement in 1979 in nauw overleg de dienst uitmaakten, maar de afgelopen jaren uit elkaar waren gegroeid, hebben elkaar weer gevonden. (...) De sociaal-democraten mogen met steun van de christen-democraten de eerste 2,5 jaar met de Spanjaard Josep Borrell de voorzitter van het Parlement leveren, mits de resterende 2,5 jaar het voorzitterschap wordt overgedragen aan de christen-democraten. Daarnaast zijn afspraken gemaakt over de verdeling van de altijd invloedrijke voorzitterschappen van de diverse commissies. Niet onbelangrijk voor het onderlinge contact is dat - ook weer net als vroeger - beide grote fracties worden aangevoerd door Duitsers. De christen-democraten door Hans-Gert Pöttering en de sociaal-democraten door Martin Schulz. (...) De hernieuwde samenwerking tussen de twee grote machtsblokken is vooral een tegenvaller voor de liberale fractie. Die is uitgegroeid tot 88 zetels, maar kan als gevolg van de lat-relatie tussen de twee grote fracties weinig met de toegenomen omvang doen. Integendeel: de liberalen raken met het vertrek van Pat Cox het voorzitterschap van het Parlement kwijt. De groei van de liberale fractie in het parlement is overigens gedeeltelijk te danken aan de shake-out die bij EVP (christen-democraten en conservatieven) heeft plaatsgevonden. De vertegenwoordigers van de Franse UDF en de Italiaanse Olijfboom-coalitie, die de afgelopen jaren onderdak vonden bij de EVP zijn overgestapt naar de liberalen, omdat zij zich niet langer konden vinden in de uitermate Europa-kritische koers die vooral de Britse Conservatieven varen. (...)
'Machtsgreep grote EU-landen dreigt'
2003/04/15 in NRC Handelsblad p.1 door Joop Meijnen, Floris van Straaten

In de Europese Unie tekent zich een machtsstrijd tussen grote en kleine landen af, over het plan voor een vaste president van de EU. (...) Maar over de toekomst van Europa maakt Atzo Nicolaï zich steeds meer zorgen. "Er dreigt een survival of the biggest. (...) Een vaste EU-president - door de staatssecretaris steevast aangeduid als "Zonnekoning" - is volgens hem symbool voor een richting die Europa niet op moet (...)
'Experts maken in Brussel de dienst uit'
2003/04/12 in NRC Handelsblad p.10

Voorstellen voor nieuwe Europese wetgeving, die officieel afkomstig is van de Europese Commissie, blijken in de praktijk uitgebreid te zijn voorgekookt in groepen van experts uit de lidstaten. Volgens de Zweedse politicoloog Torbjörn Larsson bestaan er zo'n 1.300 van deze groepen en is er maar weinig over bekend. (...) Voor allerhande onderwerpen komen deskundige ambtenaren uit de lidstaten bijeen in diverse samenstellingen, variërend van vijf tot honderd personen. (...) Op dit informele niveau tellen argumenten meer dan macht, aldus Larsson. Volgens hem hebben kleine lidstaten zoals Nederland daarom relatief veel invloed in dit geraffineerde web aan werkgroepen. Die invloed moeten ze echter niet proberen uit te buiten. (...) De politicoloog hekelt het gebrek aan openheid over de discussiegroepen, die naar zijn inschatting zo'n tachtig procent van de Europese wetten voorkoken. (...) Zulke informatie ontbreekt volgens hem in Europa, sterker nog, er zouden expertgroepen bestaan waarvan de Commissie zelf het bestaan niet eens kent. Opmerkelijk vindt Larsson het verder dat het Europees Parlement, dat bij veel wetgeving op papier net zo veel invloed heeft als de lidstaten, schittert door afwezigheid in de invloedrijke werkgroepen.
Euro stuwt fiscaal grensverkeer
2002/02/13 in de Telegraaf p.25 door Gemma Buters, Ronald van Gessel

Zowel de introductie van de chartale euro als bankieren via internet heeft het grensoverschrijdend bankieren een flinke impuls gegeven. Ook door bezitters van zwart geld (...) Het gaat zowel om Belgen die hun geld naar Nederland brengen, als Nederlanders die naar België trekken. (...)
Knieval EU valt slecht bij bedrijfsleven
2002/02/13 in Het Financieele Dagblad p.1

(...) De Duitse bondsregering heeft na harde onderhandelingen een politiek beladen waarschuwing van de EU weten te voorkomen (...)
Slag om ambtelijke topfuncties EU
2002/01/23 in NRC Handelsblad p.4 door Ben van der Velden

(...) De Nederlandse aanwezigheid in de Brusselse bureaucratie is ook opvallend klein als naar het totaal van kaderfuncties wordt gekeken. Ook daar komt Nederland op de achtste plaats, met 339 ambtenaren. Griekenland heeft 411 ambtenaren. België scoort uitzonderlijk hoog en staat met 808 ambtenaren op de vierde plaats. Bij de Europese Commissie valt het al jaren op dat weinig jonge Nederlanders deelnemen aan het zogeheten concours, het examen dat afgelegd moet worden om een carrière als Commissieambtenaar te kunnen beginnen. (...) Het grote aantal vrijkomende topposities dit jaar is het gevolg van het nieuwe personeelsbeleid waartoe de Commissie onder leiding van Prodi in 1999 besloot. Topambtenaren moesten rouleren en daarom maximaal zeven jaar hun functie behouden. Prodi wilde dit principe niet geleidelijk invoeren, maar in één keer. Tien A1-ambtenaren (directeuren-generaal en hun plaatsvervangers) overschrijden dit jaar de grens van zeven jaar. Daarbij komen de topambtenaren die met pensioen gaan, vervroegd pensioen krijgen of een andere functie ambiëren. Daardoor moet dit jaar een derde van de ambtelijke top worden vernieuwd. Dat is niet tot vreugde van alle Eurocommissarissen. (...) Met z'n 808 ambtenaren in het ambtelijk kader van de Commissie wordt België slechts overtroffen door de grotere landen Frankrijk (1.128), Italië (936) en Duitsland (898). Groot-Brittannië en Spanje hebben minder kaderleden dan België. Bij de ambtelijke assistenten is België met 1.222 ook absoluut onverslagen. Italië is tweede met 549 en daarop volgt Frankrijk met 425. Nederland komt niet verder dan 199. Bij de secretaressen staat België met 2.255 ook op de eerste plaats, alweer opvallend gevolgd door Italië (906) en daarna Frankrijk (574). Nederland heeft 141 secretaressen bij de Commissie. (...)
De euro en uw portemonnee
2001/12/15 in Het Financieele Dagblad De wereld in 2002 p.29 door Bruno de Haas

(...) In 2001 bedraagt de stijging van consumentenprijzen 5%, het hoogste inflatietempo sinds 1991. (...) De geldontwaarding in Nederland behoorde begin jaren negentig tot de laagste in het eurogebied, en het was één van de pijlers onder de successen van het poldermodel. Maar terwijl de inflatie in de eurozone als geheel eind jaren negentig naar een laag niveau ging, heeft Nederland een hogere inflatie geïmporteerd omdat het de gulden niet mocht revalueren. (...) Het is ironisch dat de belofte van de Nederlandsche Bank, opeenvolgende Nederlandse regeringen en de meeste Nederlandse economen, dat de euro de zone van prijsstabiliteit die in Nederland al bestond zou uitbreiden naar de rest van Europa, eigenlijk op haar kop is gezet.
Energiemarkt tussen Babylon en Beloofde Land
2001/12/15 In Het Financieele Dagblad De wereld in 2002 p.33 - 34 door Karel Beckman

De snel liberaliserende Europese en Nederlandse elektriciteitsmarkt gaat chaotische tijden tegemoet. Een paar stroombedrijven gaan veel geld verdienen, andere gaan over de kop. De stroomprijzen zullen soms scherp stijgen, de stroom zal af en toe uitvallen, er zal flink in het personeel worden gesneden. Het beloofde land van de vrije markt is nog ver weg. (...) De bedrijven die de toon aangeven zijn de voormalige nationale monopolisten in Frankrijk (EdF), Duitsland (Eon en RWE), België (Electrabel), Italië (Enel) en Spanje (Endesa). Deze bedrijven moeten op hun thuismarkt nu weliswaar concurrentie toestaan, maar ze zijn de strijd begonnen met een marktaandeel van honderd procent. Dat geeft ze een enorme voorsprong op nieuwkomers, die ze met allerlei technische en commerciële trucs weten te behouden. Vreemd in dit verband is dat de Europese antimededingingsautoriteiten blijkbaar pas in actie komen wanneer er door fusie nieuwe concerns ontstaan, maar bestaande monopolies met rust laten. (...) Bij het netbeheer ligt de chaos ook op de loer. De overheid beschouwt het transport van elektriciteit als een 'natuurlijk monopolie'. Daarom wordt het netbeheer niet geliberaliseerd, maar - daarentegen - zwaar gereguleerd. (...) Bij de netbeheerders is er immers geen enkele prikkel aanwezig om investeringen te plegen en tegemoet te komen aan de wensen van de afnemers. (...)
Brussel: 'Eerst toestemming voor e-mail'
2001/12/07 in NRC Handelsblad p. 13

Bedrijven mogen binnenkort niet meer ongevraagd e-mail versturen naar consumenten in Europa. Dat vinden de Europese telecomministers die gisteren bijeen waren in Brussel. De ministers werden het gisteren eens over ongewenste e-mails, zogenoemde spam of junkmail van bedrijven. Computergebruikers moeten tevoren toestemming geven ('opt-in'), tenzij de gebruiker al klant is bij een bedrijf. Het Europarlement koos eerder voor een 'opt-out', waarbij de klant achteraf aangeeft de e-mails niet te willen. (...) De consumentenorganisatie BEUC reageerde positief op het besluit van de ministers. (...)
Vertrouwen in EU brokkelt verder af
2001/07/26 in NRC Handelsblad p.1, 4 door Ben van der Velden

(...) Slechts 48 procent van de Europese bevolking is positief over de EU, 39 procent heeft geen oordeel en 13 procent vindt de EU een slechte zaak. De Europese Commissie krijgt van 2 procent van de bevolking geen vertrouwen, 29 procent weet niet of de Commissie vertrouwen verdient en 45 procent is positief over deze EU-instelling. (...)
Eurobusiness
2001/03/13 in NRC Handelsblad p.14 door Herman Frijlink

Zo goed als de Zweedse vooruitzichten zijn, zo slecht zijn de Finse, althans volgens EuroBusiness. De boosdoener is de euro. (...) Anders gezegd, hun afhankelijkheid van export speelt hun parten. (...) Toen het land begin jaren negentig voor hetzelfde soort problemen stond, was het nog mogelijk de standaardremedie toe te passen, te weten devaluatie van de munt. (...)
EU verdeeld over aanpak BSE-crisis
2001/02/27 in NRC Handelsblad p.1

Nederland, Duitsland en Denemarken zijn er gisteravond niet in geslaagd een meerderheid te winnen voor snelle hervormingen, die de landbouw duurzaam en minder intensief moeten maken. (...) Een aantal zuidelijke lidstaten geeft voorrang aan financiële steun voor boeren. Boeren die hard zijn getroffen door het gedaalde consumentenvertrouwen als gevolg van de gekkekoeienziekte. (...) Minister Brinkhorst (Landbouw) leed een nederlaag toen hij probeerde te voorkomen dat Nederland door de Europese Unie kan worden gedwongen overtollig rundvlees op te kopen, te bewaren en eventueel te vernietigen. (...) Brinkhorst vindt een besluit via het ambtelijke Landbouwcomité "niet democratisch". Hij laat onderzoeken of Nederland de maatregel juridisch kan aanvechten. (...)
Achter de Brusselse façade regeren de comités
2001/02/10 in NRC Handelsblad p.5 door Ben van der Velden

De Europese Commissie is het 'gezicht' van de Europese Unie. Maar achter de schermen stippelen een paar honderd internationale werkgroepen van ambtenaren en belangenbehartigers uit de lidstaten het beleid uit. (...) Op verzoek van het Europees Parlement, dat door de bomen het bos niet meer zag, maakte de Europese Commissie vorig jaar een overzicht van de comités die haar bijstaan. Dat bleken er 268. (...) Bovendien zijn er zogenaamde slapende comités, die alleen in bijzondere omstandigheden vergaderen. (...) Volgens een onderzoek van enkele jaren geleden is ongeveer 25 procent van alle hogere Duitse ambtenaren via de Brusselse comités direct bij het Europese beleid betrokken. Totaal zijn zeker zo'n 10.000 Europeanen lid van Brusselse comités. Ter vergelijking: de Europese Commissie zelf heeft ruim 21.000 ambtenaren in dienst. (...)
Nederland eist EU-aanpak pensioencrisis
2001/02/03 in Het Financieele Dagblad p.1

Nederland wil dat Europese landen aan elkaar laten zien dat hun oudedagsvoorzieningen houdbaar zijn. De pensioenstelsels in Europa zijn nog niet klaar voor de vergrijzingsgolf. En dat raakt ook Nederland. (...) in de eurozone raakt een ongezonde financiering van pensioenen in bijvoorbeeld Italië en Frankrijk ook Nederland. (...) In bijvoorbeeld Frankrijk en Duitsland zorgt het aanpassen van de pensioenstelsels voor veel commotie. (...)
Graaien in Europa
2000/12/16 in de Volkskrant p.1r door Geert-Jan Bogaerts, Arnout Brouwers, Arie Elshout

(...) Piet Dankert (PvdA), tot vorig jaar europarlementariër en oud-staatssecretaris van Europese Zaken; Frans Andriessen (CDA), voormalig minister van Financiën en ex-Europees commissaris, en Joost Lagendijk, de delegatieleider van GroenLinks in het Europees Parlement, analyseren in een Utrechts hotel de uitkomsten van de top van Nice. (...) Dankert: 'De Fransen zijn doodongelukkig. (...) De uitkomst van Nice betekent dat Duitsland de Fransen niet meer nodig heeft om een besluit te blokkeren. Andersom wel. Dat impliceert dat de Frans-Duitse as, die vroeger zo belangrijk was om de integratie vooruit te helpen, definitief gebroken is.' (...) Andriessen (...) 'Ik ben bang - en dan zeg ik het geografisch niet helemaal zuiver - dat je een noord-zuidsplitsing in Europa krijgt.' (...) In feite hebben we nu geformaliseerd dat we één superstaat hebben in Europa. Dat hebben we daarvoor nooit met zoveel woorden durven zeggen. (...) De Spanjaarden zijn de grootste graaiers, echt de grootste graaiers. (...) Het domme van de kleinen, en met name van Nederland, is dat we het front van de kleinen hebben versplinterd en daardoor de slag met de groten hebben verloren. Dat is een tactische blunder van formaat. Ik vind het werkelijk onbegrijpelijk dat ze dat hebben gedaan.' (...) Andriessen: 'De besluitvorming moest gemakkelijker worden, maar de drempels om besluiten te nemen zijn enorm verzwaard. Daarnaast wil ik ook vaststellen dat de Europese burger het mooi verloren heeft. Aan het democratisch tekort van Europa en aan de doorzichtigheid van de besluitvorming is niets verbeterd. (...) Ik zie een herleving van het nationale besef, van het veronderstelde nationale belang. (...)
Nederland moet met de euro stoppen
2000/11/08 in de Volkskrant p.2 door Ferry Haan

(...) In 2010 zal het graaien beginnen van de andere eurolanden in de enorme Nederlandse pensioenreserves. Martien van Winden, bankier bij Theodoor Gilissen bankiers, voorspelt in zijn boek Rijk Blijven dat de euro op een drama voor Nederland uit zal draaien: 'Duitsland, Frankrijk en Italië hebben geen pensioenreserves en hebben vanaf 2010 een groot probleem. De druk op Nederland om met onze reserves hun pensioenen te financieren zal enorm zijn.' (...) Het Nederlandse bedrijfsleven is al sinds 1600 concurrerend juist vanwege de harde gulden. Door een harde munt worden bedrijven gedwongen efficiënt te werken. (...) Nu kunnen Nederlandse bedrijven zich voor het eerst sinds 1600 veroorloven om lui te zijn. De exporten zetten ze toch wel af. (...) Ondanks de ook aanwezige godsdiensttwisten is dit in mijn ogen de belangrijkste reden voor de tachtigjarige oorlog. Nederland wilde niet de sponsor van Spanje zijn en koos voor oorlog. In 2010 zal met de euro hetzelfde gebeuren. Als het buitenland aanspraak maakt op onze reserves, dan stappen we uit de euro, het is echter veel goedkoper om dat nu meteen te doen.'
'Nederland beter als Poldercity'
2000/10/12 in NRC Handelsblad p.3 door René Moerland

Nederland moet ophouden zichzelf als een natie te zien. De beste kans om in de 21ste eeuw een eigen identiteit te behouden, heeft dit land als zij zichzelf omvormt tot één grote stad, Poldercity. Het omliggende land wordt louter natuurgebied ter recreatie. Het ouderwetse idee van een ruraal achterland met provinciale centra heeft geen toekomst meer. Dat is Nederland in de 21ste eeuw volgens Robert Kaplan, beroemd Amerikaans journalist en door president Bill Clinton bewonderde onheilsprofeet. (...) door moderne technologie dichter bij klassengenoten in andere delen van de wereld dan in de eigen stad. (...) Maar de natiestaat zal ook hier zwakker worden, uitgehold door Europese eenwording en een steeds internationalere bevolking door de toenemende migratie. (...) Alleen een nieuw gemeenschapsgevoel op stadsniveau kan tegenwicht bieden tegen technocratisch bestuur met sterke banden met het bedrijfsleven."
'Europese regels voor bestrijden hotellegionella'
2000/09/28 in NRC Handelsblad p.2

(...) Dat vindt de European Working Group for Legionella Infections (EWGLI). (...) Op internet openbaart Nederland vanaf volgende maand op eigen initiatief wel een deel van de namen van accommodaties die in verband gebracht zijn met twee of meer gevallen van legionella. Het gaat echter niet om een complete lijst, zo bleek in Ulm. Onder druk van andere Europese landen blijft een deel van de door Inspectie voor de Gezondheidszorg opgebouwde databank van verdachte hotels en appartementen besloten. Met het compromis wil de inspectie voorkomen dat Nederland uit EWGLI wordt gezet.
Britse kritiek op Nederland om geheime stukken
2000/09/28 in NRC Handelsblad p.1 door Hans Steketee

De Britse regering heeft scherpe kritiek op het Nederlandse besluit de openbaarheid van militaire EU-documenten af te dwingen voor het Europese hof. (...) Nederland vindt met Zweden en Finland dat de beslissing van de Europese Raad van ministers om alle militaire EU-documenten geheim te houden in strijd is met het Verdrag van Amsterdam. (...)
Nederland is hekkensluiter noch overwinnaar
2000/09/14 in de Volkskrant p.1 door Bart Dirks, Mirjam Prenger

Nederland is het land van de middelmaat. In vergelijking met andere landen in de Europese Unie zijn wij nergens buitengewoon goed in, maar scoren we ook nergens uitgesproken slecht. (...) Anderzijds lijken de prestaties van Nederland goed, omdat het land zélf een achterstand moest inlopen. Zo lag de Nederlandse welvaart tien jaar geleden nog ruim onder het EU-gemiddelde; inmiddels zitten we in de top drie. Nederlanders denken graag dat ze - dankzij het bejubelde poldermodel - de beste van Europa zijn. Maar de stormachtige economische groei van de afgelopen jaren deed zich ook voor in Ierland, Luxemburg en Denemarken, zodat Nederland nog steeds geen koploper is. (...) Hierin openbaart zich de dubbele moraal van Nederland: iedereen zegt dat vrouwen met kinderen moeten kunnen werken, maar kinderopvang schiet nog ernstig tekort. We vinden onszelf heel tolerant, maar accepteren slippertjes niet meer dan in traditionele landen. Nederland voelt zich gastvrij, maar over minderheden oordelen we negatiever dan gemiddeld, gelijk aan Oostenrijk. Toch springt Nederland er op een paar punten uit. Er bestaat hier opmerkelijk veel vertrouwen in de politiek en in de Europese eenwording. Al zijn we niet meer lid van politieke partijen en is de opkomst voor de Europese verkiezingen laag. Betrokkenheid uit zich even wel in moderne varianten, zoals het enthousiasme voor Amnesty International, Artsen zonder Grenzen of Greenpeace. Bovenal hebben de Nederlandse burgers veel vertrouwen in elkaar. En we zijn nergens écht ontevreden over. Nederland mag een middelmatig land zijn, we leven er graag. (...)

Globalisering/buitenland