TOPMANAGEMENT
Bestuurlijke Elite 2006
Top 200 Macht en invloed in Nederland
Lijst Top 200 Macht & invloed in Nederland op www.volkskrant.nl
nr 200 - nr 151 nr 150 - nr 101 nr 100 - nr 51 nr 50 - nr 1
Elite achter de schermen
2006/04/22 in de Volkskrant p.26 door Wilco Dekker en Ben van Raaij
(...) De bestuurlijke elite is een vertrouwd gezelschap, blijkt uit de enquête die onderzoeksbureau TNS Nipo voor de Volkskrant hield onder vierhonderd van de meest invloedrijke leden (...). Het zijn vooral mannen (85 procent). Ze werken in het bedrijfsleven (45 procent), bij de overheid (33 procent) en de semi-overheid (17 procent), veel minder in sectoren als vakbeweging, cultuur of wetenschap. Ruim viervijfde heeft gestudeerd – economie en rechten zijn de meest gangbare studies – en ruim een kwart is gepromoveerd. Met een gemiddelde leeftijd van rond de 60 jaar is de elite aardig op leeftijd. Veel leden hebben hun hoofdbaan dan ook al ingeruild voor nevenfuncties: 27 procent bij de overheid, 44 procent in het bedrijfsleven. Deze actieve senioren hebben gemiddeld tien bijbanen. Gezien het bestaande systeem van politieke benoemingen is het niet vreemd dat bijna 60 procent lid is van een politieke partij, en dan vooral van de drie hoofdstromingen: PvdA 18 procent, CDA 16, VVD 16. Zonder partijlidmaatschap kom je immers moeilijk in aanmerking voor mooie banen. (...) De elite bestaat niet langer uit de aristocratie van weleer. Het is een meritocratische elite, voor driekwart afkomstig uit de middenklasse en de hogere burgerij. (...) Toch is allerminst sprake van een afgebakende groep, een 'vereniging van invloedrijken', zegt de elite zelf. (...) Dat neemt niet weg dat veel insiders bezweren dat zij haarfijn weten wie al dan niet tot de elite behoort. 'Ik zie het meteen, daarvoor heb ik een soort sensor', zegt de een. 'Ik weet als er iemand belt precies of ik moet aannemen, binnen tien minuten kan terugbellen of dat het ook wel tot morgen kan wachten', zegt de ander. (...) Veel insiders schatten de elite op hooguit enkele honderden tot duizend personen. (...) Cees van Lede: 'Duizend man, dat haal je nog niet eens. Vijfhonderd haal je nog niet eens! De echt invloedrijke mensen in bedrijfsleven, politiek en ambtenarij passen op één velletje A4.' (...) De weg naar de top kenmerkt zich door een negatief selectiecriterium: don't rock the boat, en dat levert dus vooral 'accommoderende mensen' op. (...)
De economie op 1
2006/04/29 in de Volkskrant p.27 door Wilco Dekker en Ben van Raaij
(...) Slechts eenvijfde van de kiesgerechtigde Nederlanders heeft vertrouwen in de ploeg van Balkenende. Bij de invloedrijkste Nederlanders uit het bedrijfsleven is meer dan de helft tevreden over het kabinet, blijkt uit de enquête van TSN Nipo in opdracht van de Volkskrant. (...)
nr 200 - nr 151
De middelmaat regeert
2006/05/06 in de Volkskrant p.27 door Wilco Dekker en Ben van Raaij
(...) De nog altijd niet verdwenen invloed van de adel blijkt ook uit de enquête die TNS Nipo in opdracht van de Volkskrant hield onder de bestuurlijke elite. Drie procent van de 278 respondenten blijkt van adel. Dat is minder dan vroeger, maar nog altijd relatief veel, gezien de omvang van de adel: elfduizend personen, ofwel 0,07 procent van de totale Nederlandse bevolking. (...)
Verdeel en heers
2006/05/13 in de Volkskrant p.26 door Wilco Dekker en Ben van Raaij
De vier grote politieke partijen verdelen vanouds de topfuncties. De partij als baantjesmachine. (...)
nr 150 - nr 101
De plek waar je moet zijn
2006/05/20 in de Volkskrant p.27 door Wilco Dekker en Ben van Raaij
(...) Het Concertgebouw is niet alleen de huiskamer van de elite, relativeert Stevens: 'Corporate Nederland komt er, en de oude Amsterdamse families, zeker op de exclusieve donderdagavond, met die abonnementen die van generatie op generatie overgaan en waarvoor dus lange wachtlijsten bestaan. (...) Politici zijn in elk geval schaars, habitués als burgemeester Cohen en oud-premier Kok uitgezonderd. (...) Maljers beaamt dit. "U denkt toch niet dat mensen tussen Beethoven en Mahler even een bedrijf kopen? Het Concertgebouw is een plek waar je mensen aanschiet om te vragen of je ze kunt bellen.' En zo kun je natuurlijk wel grote zaken in gang zetten. (...) Bestuursleden benaderen potentiële donateurs in hun netwerk, op hun eigen manier. 'In de fondsenwerving ben ik schaamteloos', zegt Vuursteen. 'Ik geef ze geen kans nee te zeggen. Zo heb ik Charlene de Carvalho-Heineken er in 2002 van overtuigd om twee miljoen euro te geven voor de nieuwe stoelen in de Grote en Kleine Zaal.' Stevens: 'Ik zeg altijd, voel je niet verplicht, dan voelen ze zich juist verplicht. (...) Schenken kan bovendien fiscaal-vriendelijk, via legaten en lijfrenteconstructies - volgens Stevens een 'populair statussymbool'. Dit wordt bevestigd door de TNS Nipo-enquête: 47 procent van de elite doneert zo aan goede doelen, bij het bedrijfsleven 57 procent. Ook aan de 'jongeren' is gedacht. Veelbelovende veertigers, bankiers en professionals, worden benaderd door 'Van Gendt'. (...)
Innoveren in de polder
2006/05/27 in de Volkskrant p.27 door Wilco Dekker en Ben van Raaij
Als een 'ijsbreker' - in de woorden van premier Balkenende - zou het Innovatieplatform Nederland terugbrengen aan de economische wereldtop. Maar als de bestuurlijke elite in actie komt, wordt elke beoogde structurele vernieuwing weer gepolder waarbij vooral de gevestigde belangen hun deel krijgen. (...)
nr 100 - nr 51
De babyboom op zijn top
2006/06/03 in de Volkskrant p.27 door Wilco Dekker en Ben van Raaij
(...) Ruim een kwart van de 278 respondenten op de enquête is afkomstig uit de hogere burgerij, 3 procent is van adel. (...) Het grootste deel, iets meer dan de helft, komt echter uit de middenklasse, voor wie de top dus ook goed bereikbaar is. (...) Religie Ruim eenderde van de bestuurlijke elite is katholiek opgevoed, ruim meer dan hervormd (eenvijfde) of gereformeerd (eentiende). (...) Humanisten (3 procent) en joden (1 procent) vormen een kleine minderheid. Moslims ontbreken. Studie Een academische studie is onontbeerlijk om de top te halen: 84 procent van de bestuurlijke elite is afgestudeerd, van wie 27 procent ook is gepromoveerd. Nederland is een diplomaland: slechts 9 procent heeft nooit gestudeerd. Carrièretechnisch zijn rechten (eenderde van de bestuurlijke elite) en economie (ruim een kwart) de beste studies. (...) Voor de top van het bedrijfsleven is economie de geijkte studie, gevolgd door rechten en bedrijfskunde. Elite-universiteiten kent Nederland niet echt. Studeren deed de elite vooral in Amsterdam (ruim een kwart, VU en UvA), op enige afstand gevolgd door Utrecht, Leiden, Groningen en Rotterdam. De top van het bedrijfsleven studeerde ook relatief vaak in Delft. (...) Ruim tweederde is lid geweest van een studentenvereniging; bij de top van overheid en bedrijfsleven zelfs driekwart, waarbij bijna viervijfde ook echt van het corps: ASC/ AVSV (Amsterdam), Minerva (Leiden), Vindicat (Groningen) en het Utrechts en Delftsch Studentencorps worden het meest genoemd. (...) Vier op de tien respondenten zeggen in de enquête deze contacten van vroeger nog geregeld te treffen. Ruim een vijfde zegt die contacten bovendien nog aan te wenden in zijn huidige functies. (...) Nevenfuncties Zeven op de tien leden van de bestuurlijke elite zijn nog actief in hun hoofdfunctie. Maar vooral in het bedrijfsleven is de pensionering het moment om de invloedssfeer uit te breiden: 44 procent heeft geen hoofdbaan meer, maar wel gemiddeld tien bijbanen. Bij de overheid is driekwart nog actief in de hoofdfunctie, maar ook hier ligt het gemiddeld aantal nevenfuncties op tien. Een druk bestaan, zo bevestigt de enquête. De bestuurlijke elite is gemiddeld 3,5 avond per week op pad, de helft van de tijd dus. (...) De elite ontmoet elkaar het liefst in restaurants. Kantoor of thuis zijn ook populaire plekken om zaken te doen. De golfbaan niet: slechts 2 procent van de respondenten ontmoet er zijn relaties. Netwerken Niet op de golfbaan dus, maar in 'eetclubjes' of herenclubs treft de elite elkaar: informele gezelschappen van toppers uit vooral het bedrijfsleven. (...) Bijna de helft van de bestuurlijke elite is lid van een of meer van deze informele clubjes, zo blijkt uit de enquête. (...) Maar volgens Stevens gaat het allerminst om besloten gezelschappen, waar de old boys elkaars wereldbeeld bevestigen. 'We willen er juist graag andersdenkenden bij. Ik heb zelf bijvoorbeeld voor een clubje Leon de Winter erbij gehaald. (...) België is uit. De fiscale voordelen voor vermogenden zijn minder geworden. 'En je bent vooral je vrinden kwijt', zegt Zwartendijk. 'De meesten zijn weer terug.'
De nieuwe pruikentijd
2006/06/10 in de Volkskrant p.25 door Wilco Dekker en Ben van Raaij
(...) BN'er Harry Mens: 'Bij de poloparty van Cor van Zadelhoff (vastgoedmakelaar met goede connecties in de hogere kringen, red.) in Lage Vuursche kom ik er niet in. Dan belt Cor wel dat ik niet word uitgenodigd. Sorry Harry, zegt hij dan, we gaan wel een keer apart eten.' (...) Mens: 'Enkele maanden na zijn val was Cees bij het jubileum van Van Zadelhoff in het Concertgebouw. Gerard Kleisterlee van Philips kwam langs, gaf hem een hand en zei, al wegkijkend: dag Cees, ik zie je straks. Nooit meer gezien, natuurlijk. Rijkman Groenink van ABN Amro behandelde hem net zo.' (...) De elite stelt ook andere politieke prioriteiten. Onderwijs staat met stip bovenaan als probleem dat nu dringend om investeringen vraagt, ver boven gezondheidszorg en welzijn, stimulering van de economie, bestrijding van criminaliteit en terrorisme of de integratie van minderheden, de keuzes van de gewone kiezer. Opmerkelijk, zegt Van Schendelen. 'Bestuurders lijken te kiezen voor vraagstukken met een lange tijdshorizon, burgers voor de korte termijn. Dat kan spanningen gaan opleveren.' (...)
nr 51 - nr 1